Sprawy korporacyjne

FAQ

55
Rekrutacja i zatrudnienie
Czy pracownik może rozpocząć pracę bez wcześniejszego zawarcia pisemnej umowy o pracę?

Zasadniczo tak. Jednak w przypadku, gdy umowa o pracę nie została zawarta w formie pisemnej, pracodawca ma obowiązek wręczenia pracownikowi, najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy, pisemnego potwierdzenia ustaleń, co do stron umowy, rodzaju umowy oraz jej warunków.

56
Powołanie, zawieszenie i odwołanie członka zarządu
Kiedy powstaje mandat członka zarządu?

Mandat powstaje z dniem podjęcia uchwały o jego powołaniu, chyba że co innego wynika z treści uchwały. Mandat członka zarządu to umocowanie do pełnienia funkcji członka zarządu. Może być dłuższy lub krótszy niż kadencja (czyli określony w umowie spółki okres pełnienia funkcji).

56
Powołanie, zawieszenie i odwołanie członka zarządu
Jakie działania należy podjąć, aby powołanie członka zarządu było skuteczne?

W celu skutecznego powołania członka zarządu spółki należy:

  • uzyskać pisemną zgodę kandydata na powołanie go do zarządu spółki oraz informację o jego adresie do doręczeń;
  • uzyskać pisemne oświadczenie o spełnianiu przez kandydata wymogów ustawowych do pełnienia funkcji członka zarządu (w przypadku cudzoziemców sąd rejestrowy może wezwać spółkę do złożenia zaświadczenia o niekaralności);
  • podjąć uchwałę wspólników (chyba że umowa spółki wskazuje inny organ spółki/podmiot uprawniony do powołania zarządu spółki); oraz
  • zawiadomić nowego członka zarządu o powołaniu do zarządu spółki, przekazując mu kopię dokumentu o powołaniu.
56
Powołanie, zawieszenie i odwołanie członka zarządu
Czy można powołać członka zarządu na czas nieoznaczony?

Tak. Powołanie na czas nieoznaczony jest możliwe, o ile w umowie spółki zostanie wprost określona tzw. bezkadencyjność zarządu. Jeśli umowa spółki nie przewiduje możliwości powołania członka zarządu na czas nieoznaczony, to uchwała w tym przedmiocie będzie interpretowana jako powołanie kandydata do zarządu na jednoroczną kadencję.

56
Powołanie, zawieszenie i odwołanie członka zarządu
Czy członek zarządu może powołać zastępcę („alternate director”)?

Nie. Członek zarządu pełni swoją funkcję osobiście i nie może powołać zastępcy ani udzielić pełnomocnictwa do działania w swoim imieniu (dopuszczalne jest umożliwienie członkowi zarządu udziału w podejmowaniu uchwał przez oddanie głosu na piśmie za pośrednictwem innego członka zarządu, ale postanowienie takie musi być przewidziane w umowie spółki).

56
Powołanie, zawieszenie i odwołanie członka zarządu
Czy niezbędny jest wpis członka zarządu w rejestrze przedsiębiorców?

Nie. Do uzyskania statusu członka zarządu wystarczające jest powołanie (tj. podjęcie uchwały przez właściwy organ lub złożenie oświadczenia przez upoważniony umową spółki podmiot). Oczywiście niezbędne jest również zawiadomienie powołanego członka zarządu oraz spółkę o fakcie powołania. Członek Zarządu pełni swoją funkcję niezależnie od dokonania wpisu w rejestrze przedsiębiorców.

56
Powołanie, zawieszenie i odwołanie członka zarządu
Czy członek zarządu może być zawieszony w obowiązkach?

Tak. Może on zostać zawieszony uchwałą rady nadzorczej, przy czym uprawnienie rady musi wynikać z umowy spółki. Umowa spółki może wprost ograniczać zawieszenie tylko do ważnych powodów.

56
Powołanie, zawieszenie i odwołanie członka zarządu
Kiedy członek zarządu traci uprawnienie do działania w imieniu spółki?

Członek zarządu traci uprawnienie do działania w imieniu spółki wraz z wygaśnięciem mandatu. Mandat członka zarządu wygasa m.in.:

  • z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu w przypadku, gdy członek zarządu został powołany na roczną kadencję;
  • z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji w przypadku, gdy członek zarządu został powołany na kadencję dłuższą niż rok;
  • wskutek śmierci;
  • wskutek rezygnacji (z dniem jej złożenia lub z innym dniem określonym w oświadczeniu o rezygnacji);
  • wskutek odwołania z zarządu spółki (z dniem podjęcia uchwały przez właściwy organ lub złożenia oświadczenia przez upoważniony umową spółki podmiot);
  • w dniu uprawomocnienia się wyroku skazującego członka zarządu za określone przestępstwa (wskazane w Kodeksie Karnym i Kodeksie Spółek Handlowych).
56
Powołanie, zawieszenie i odwołanie członka zarządu
Kiedy wygasa mandat członka zarządu powołanego w trakcie trwania wspólnej kadencji zarządu?

Jeżeli umowa spółki określa, że kadencja członków zarządu jest wspólna, oznacza to, że członkowie zarządu są powołani na okres, który zakończy się w tym samym czasie dla wszystkich członków zarządu. Jeżeli w czasie trwania wspólnej kadencji mandat jednego z członków wygaśnie, wtedy mandat nowego członka zarządu, powołanego w miejsce poprzedniego, wygaśnie jednocześnie z mandatami tych członków zarządu, którzy zostali powołani do zarządu na początku kadencji.

56
Powołanie, zawieszenie i odwołanie członka zarządu
Do jakiego organu spółki należy złożyć rezygnację z funkcji członka zarządu?

Rezygnację należy złożyć w spółce, kierując ją do organu, który powołał członka zarządu, tj. do rady nadzorczej albo wspólników (zgromadzenia wspólników). Jeżeli umowa spółki wskazuje inny podmiot uprawniony do powołania członka zarządu, wówczas rezygnację należy złożyć do spółki oraz do tego podmiotu.

Z praktyki:

Doktryna nie przedstawia jednolitego stanowiska w tym zakresie. Można spotkać się z różnymi poglądami, m.in. takim, że rezygnację z funkcji członka zarządu powinno składać się wyłącznie do zarządu spółki, a ten powinien przekazać informację o rezygnacji organowi/podmiotowi, który powołał członka zarządu.

56
Powołanie, zawieszenie i odwołanie członka zarządu
Czy rezygnacja z funkcji członka zarządu może być złożona ustnie?

Tak. Z przepisów nie wynika nakaz złożenia oświadczenia woli o rezygnacji z funkcji członka zarządu w formie pisemnej. Może więc ona być złożona w każdej formie, byleby oświadczenie dotarło do właściwego organu/podmiotu. CDZ rekomenduje jednak składanie rezygnacji na piśmie (dopuszczalne jest złożenie rezygnacji ustnie do protokołu zgromadzenia wspólników albo posiedzenia zarządu) z uwagi na konieczność potwierdzenia złożenia rezygnacji i rejestracji zmiany składu zarządu w rejestrze przedsiębiorców.

56
Powołanie, zawieszenie i odwołanie członka zarządu
Czy rezygnacja z funkcji członka zarządu musi być umotywowana?

Nie. Członek zarządu może złożyć rezygnację z pełnionej funkcji w każdym czasie i bez wskazywania powodu.

Z praktyki:

Jeżeli członek zarządu pełni swoją funkcję odpłatnie (tj. pobiera wynagrodzenie), powinien rozważyć złożenie rezygnacji jedynie z ważnych powodów, w przeciwnym przypadku może zostać pociągnięty przez spółkę do odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną spółce wynikłą z tego, że złożył rezygnację bez ważnego powodu.

56
Powołanie, zawieszenie i odwołanie członka zarządu
Czy rezygnacja z funkcji członka zarządu musi być przyjęta przez spółkę?

Nie. Dla skuteczności rezygnacji nie jest konieczne, aby spółka formalnie przyjęła rezygnację z funkcji członka zarządu. Niezbędne jest jednak, aby rezygnacja została złożona w siedzibie spółki i zaadresowana do właściwego organu/podmiotu.

56
Powołanie, zawieszenie i odwołanie członka zarządu
Jakie działania należy podjąć, aby odwołanie członka zarządu było skuteczne?

W celu skutecznego odwołania członka zarządu spółki należy:

  • podjąć uchwałę wspólników (chyba że umowa spółki wskazuje inny organ/podmiot uprawniony do odwołania członka zarządu spółki);
  • zawiadomić członka zarządu o odwołaniu z zarządu spółki, przekazując mu kopię dokumentu o odwołaniu;
  • uzyskać potwierdzenie odbioru ww. zawiadomienia.

Niezawiadomienie członka zarządu o odwołaniu ma ten skutek, że jego działania wobec osób trzecich w imieniu spółki wywierają skutki prawne wobec spółki, chyba że osoby trzecie o odwołaniu wiedziały i działały w złej wierze.

56
Powołanie, zawieszenie i odwołanie członka zarządu
Czy członek zarządu spółki może zaskarżyć uchwałę odwołującą go z zarządu spółki?

Nie. Odwołany członek zarządu (niebędący wspólnikiem) nie ma prawa do zaskarżenia takiej uchwały. Członek zarządu może jedynie dochodzić swoich roszczeń ze stosunku pracy lub innego stosunku prawnego łączącego go ze spółką, np. kontraktu menedżerskiego.

56
Powołanie, zawieszenie i odwołanie członka zarządu
Czy odwołany członek zarządu ma jakiekolwiek obowiązki wobec spółki?

Tak. Odwołany członek zarządu jest zobowiązany do złożenia wyjaśnień w toku przygotowania sprawozdania zarządu z działalności spółki i sprawozdania finansowego, obejmujących okres, w którym pełnił funkcję członka zarządu. Jest również zobowiązany, o ile zostanie do tego wezwany przez spółkę, do udziału w zgromadzeniu wspólników zatwierdzającym te sprawozdania w celu złożenia wyjaśnień.

56
Powołanie, zawieszenie i odwołanie członka zarządu
Czy odwołany członek zarządu ma jakiekolwiek prawa wobec spółki?

Odwołany członek zarządu ma prawo do:

  • uzyskania informacji o spółce,
  • przeglądania sprawozdania zarządu i sprawozdania finansowego (z odpisem sprawozdania rady nadzorczej ‒ o ile istnieje w spółce) oraz opinii i raportu biegłego rewidenta, a także
  • przedstawiania pisemnych opinii o tych sprawozdaniach,

ale wyłącznie w celu realizacji swoich obowiązków (tj. złożenia wyjaśnień w toku przygotowania sprawozdania zarządu z działalności spółki i sprawozdania finansowego, obejmującego okres pełnienia funkcji przez odwołanego członka zarządu oraz udziału w zgromadzeniu wspólników zatwierdzającym te sprawozdania).
Prawo to obowiązuje do czasu zatwierdzenia przez zgromadzenie wspólników sprawozdania finansowego spółki za ostatni rok obrotowy, w którym odwołany członek zarządu sprawował swoją funkcję.

65
Szczególny status członka zarządu
Kto określa wynagrodzenie członka zarządu?

W przypadku, gdy członek zarządu sprawuje swoją funkcję jedynie na podstawie uchwały powołującej go do zarządu (bez odrębnej umowy), jego wynagrodzenie określa w uchwale organ powołujący go na to stanowisko (zazwyczaj zgromadzenie wspólników).

W przypadku, gdy członek zarządu sprawuje swoją funkcję dodatkowo na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej, wynagrodzenie jest ustalane przez radę nadzorczą lub pełnomocnika powołanego uchwałą zgromadzenia wspólników.

65
Szczególny status członka zarządu
Czy można zawrzeć umowę o pracę na czas pełnienia funkcji członka zarządu?

Tak. Spółka może zawrzeć z członkiem zarządu zarówno umowę o pracę na czas pełnienia przez niego funkcji, jak i umowę na czas wykonania określonej pracy. Zawarcie tego typu umów jest korzystne dla spółki, gdyż w razie odwołania członka zarządu nie zachodzi konieczność wypowiedzenia umowy o pracę, która z chwilą skutecznego odwołania członka zarządu wygasa.

Z orzecznictwa:

Jednakże zgodnie z aktualnym orzecznictwem (tak m.in. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 stycznia 2013 roku, sygn. akt II PK 155/12), jeśli w umowie o pracę z członkiem zarządu zawartej formalnie na czas pełnienia przez niego funkcji w organie zawarte zostaną postanowienia pozwalające stronom wypowiedzieć taką umowę, to będzie ona uważana za umowę o pracę zawartą na czas określony, a więc z chwilą odwołania członka zarządu umowa ta nie wygaśnie automatycznie.

65
Szczególny status członka zarządu
Kto określa warunki umowy z członkiem zarządu i kto ją podpisuje w imieniu spółki?

Warunki każdej umowy z członkiem zarządu określa oraz umowę podpisuje pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników lub rada nadzorcza, o ile jest w spółce powołana (za wyjątkiem wynagrodzenia członka zarządu, które określa organ uprawniony do jego powołania, chyba że umowa spółki stanowi inaczej).

65
Szczególny status członka zarządu
Czy pełnomocnikiem spółki w stosunku do członka zarządu może być inny członek zarządu?

Tak. Członek zarządu reprezentuje wówczas spółkę nie jako członek organu spółki, ale jako pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników.

Z orzecznictwa:

Z powyższym stanowiskiem koresponduje postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2010 roku (sygn. akt II UZP 5/10), w którym jednoznacznie dopuszczono możliwość udzielenia takiego pełnomocnictwa także członkom zarządu.

65
Szczególny status członka zarządu
Kto udziela urlopu członkowi zarządu będącemu pracownikiem spółki?

Wniosek o urlop członka zarządu może podpisać inny członek zarządu. Wynika to z tego, że za pracodawcę czynności z zakresu prawa pracy dokonuje osoba lub organ zarządzający albo inna wyznaczona do tego osoba. Samodzielne udzielenie sobie urlopu przez członka zarządu należy uznać za sprzeczne z istotą stosunku pracy, jaką jest podporządkowanie pracownika pracodawcy.

Z praktyki:

Nie ma jednak przeszkód, aby urlopu członkowi zarządu udzielała inna osoba wyznaczona w umowie spółki lub działająca na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez spółkę.

65
Szczególny status członka zarządu
Czy członek zarządu ponosi odpowiedzialność osobistą za zobowiązania spółki?

Tak. Członek zarządu ponosi tzw. subsydiarną (posiłkową) odpowiedzialność za zobowiązania spółki, tj. odpowiada, gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna.

W zakresie zobowiązań cywilnoprawnych członkowie zarządu będą odpowiadać za długi spółki, jeżeli egzekucja przeciwko niej okaże się bezskuteczna, a oni nie wykażą, że:

  • we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości spółki lub wszczęto postępowanie układowe, albo
  • niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z ich winy, albo
  • pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody.

W zakresie zobowiązań publicznoprawnych (np. podatków lub składek na poczet ubezpieczeń społecznych) członkowie zarządu odpowiadają w sposób podobny, przy czym ostatnia z ww. przesłanek jest inna, tzn. członek zarządu nie odpowiada za zobowiązania publicznoprawne, jeśli wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Za zobowiązania cywilnoprawne, jak i publicznoprawne, członek zarządu odpowiada całym swoim majątkiem.

65
Szczególny status członka zarządu
Kto rozwiązuje umowę o pracę z członkiem zarządu przed, a kto po jego odwołaniu?

W przypadku rozwiązania umowy o pracę z członkiem zarządu przed lub równocześnie z jego odwołaniem z zarządu, spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników.

W przypadku rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem, który już został odwołany z funkcji członka zarządu, spółkę reprezentują członkowie zarządu działający zgodnie z zasadami reprezentacji, prokurent lub pełnomocnik upoważniony przez spółkę.

65
Szczególny status członka zarządu
Czy członek zarządu może zajmować się interesami konkurencyjnymi wobec spółki?

Tak, ale wyłącznie wtedy, gdy uzyska zgodę spółki. Jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej, zgody udziela organ uprawniony do powołania zarządu. Zgoda może być udzielona, ale tylko wtedy, gdy z okoliczności wynika, że nie ma uzasadnionej obawy co do negatywnych skutków udziału członka zarządu w działalności konkurencyjnej lub spółce konkurencyjnej (np. występuje ścisła współpraca pomiędzy spółkami).

65
Szczególny status członka zarządu
Kiedy członek zarządu powinien uzyskać zgodę na zajmowanie się interesami konkurencyjnymi?

Członek zarządu powinien uzyskać zgodę właściwego organu spółki przed podjęciem pierwszej czynności konkurencyjnej, tj., gdy zamierza:

  • prowadzić działalność gospodarczą konkurencyjną wobec spółki;
  • uczestniczyć w spółce konkurencyjnej jako wspólnik spółki cywilnej, spółki osobowej lub jako członek organu spółki kapitałowej bądź uczestniczyć w innej konkurencyjnej osobie prawnej jako członek organu;
  • wejść w posiadanie co najmniej 10% udziałów lub akcji konkurencyjnej spółki kapitałowej lub prawa do powołania co najmniej jednego członka zarządu takiej spółki.
65
Szczególny status członka zarządu
Jakie konsekwencje poniesie członek zarządu, który bez zgody spółki zajmuje się interesami konkurencyjnymi?

Zajmowanie się przez członka zarządu interesami konkurencyjnymi może być powodem do odwołania go z zarządu. Może on także ponieść odpowiedzialność odszkodowawczą z tytułu szkód wyrządzonych spółce swoim konkurencyjnym działaniem, a także odpowiedzialność karną, o ile spowodowana przez niego szkoda jest co najmniej znacznych rozmiarów, tj. 200.000 PLN (zagrożenie karą nawet do dziesięciu lat pozbawienia wolności), także w przypadku, gdy nie łączy go ze spółką dodatkowa umowa o zakazie konkurencji lub inna umowa zawierająca postanowienia w tym zakresie.

W przypadku gdy członka zarządu i spółkę łączy dodatkowo:

  • umowa o pracę ‒ wówczas może ona zostać rozwiązana za wypowiedzeniem albo bez wypowiedzenia (dyscyplinarnie) ze względu na ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych;
  • odrębna umowa o zakazie konkurencji lub inna umowa zawierająca postanowienia w tym zakresie ‒ wówczas konsekwencje wynikać będą z treści takiej umowy; najczęściej polegają one na odpowiedzialności finansowej (odszkodowawczej) w postaci obowiązku uiszczenia odpowiedniej kary umownej lub naprawienia szkody na zasadach ogólnych; nie ma jednak przeszkód, żeby w takiej umowie przewidzieć inne sankcje, włącznie z sankcją rozwiązania łączącego go ze spółką stosunku prawnego.

Niezależnie od regulacji ogólnych szczegółowe wymogi (i zarazem sankcje) dla działań członka zarządu przewidują także ustawy szczególne, takie jak np. prawo upadłościowe lub ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

65
Szczególny status członka zarządu
Czy do zawarcia umowy pożyczki z członkiem zarządu/rady nadzorczej/ likwidatorem/prokurentem wymagana jest zgoda zgromadzenia wspólników spółki?

Tak. Dla skutecznego zawarcia umowy pożyczki (kredytu, poręczenia lub innej podobnej umowy) przez spółkę z jej członkiem zarządu/rady nadzorczej/likwidatorem/prokurentem wymagane jest uzyskanie zgody zgromadzenia wspólników. Umowa zawarta bez takiej zgody jest nieważna, chyba że zgromadzenie wspólników wyrazi zgodę w terminie dwóch miesięcy od dnia zawarcia umowy przez spółkę.

65
Szczególny status członka zarządu
Co oznacza dla członka zarządu udzielenie lub odmowa udzielenia mu absolutorium?

Udzielenie absolutorium członkowi zarządu jest wyrazem akceptacji jego działalności w spółce i – co do zasady – zwalnia członka zarządu z odpowiedzialności wobec spółki z tytułu zdarzeń mających miejsce w danym roku obrotowym i ujawnionych w sprawozdaniu finansowym, sprawozdaniu zarządu z działalności spółki oraz innych dokumentach przedstawianych wspólnikom, o ile opierają się one na zgodnym z prawdą stanie faktycznym.

Brak uchwały o udzieleniu absolutorium oznacza jedynie możliwość skierowania przez spółkę potencjalnych roszczeń do członka zarządu.

Podjęcie uchwały odmawiającej udzielenia absolutorium członkowi zarządu stanowi zazwyczaj zapowiedź wystąpienia przez spółkę z roszczeniami przeciwko członkowi zarządu z tytułu wyrządzonej spółce szkody w konsekwencji sprzecznego z prawem lub umową spółki działania lub zaniechania członka zarządu. Odmowa udzielenia absolutorium nie wymaga uzasadnienia, choć jest ono wskazane.

65
Szczególny status członka zarządu
Czy członek zarządu może odpowiadać wobec spółki, pomimo udzielenia mu absolutorium?

Tak. Udzielenie członkowi zarządu absolutorium nie zamyka drogi do wystąpienia przeciwko niemu z powództwem, m.in. gdy:

  • przy rejestracji spółki lub podwyższeniu jej kapitału zakładowego podał fałszywe dane;
  • wkłady niepieniężne wniesione do spółki zostały przyjęte po cenie znacznie zawyżonej, a członek zarządu ‒ wiedząc o tym ‒ zgłosił zawiązanie spółki lub podwyższenie kapitału zakładowego do rejestru przedsiębiorców;
  • wypłaty, które otrzymali wspólnicy, były dokonane wbrew przepisom prawa lub postanowieniom umowy spółki;
  • uchwały o zatwierdzeniu sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za dany rok obrotowy zostały podjęte na podstawie dokumentów/informacji wprowadzających w błąd, nierzetelnych, nieprawdziwych lub niepełnych;
  • wspólnik żąda na drodze sądowej odszkodowania dla spółki od członka zarządu, który wyrządził spółce szkodę;
  • spółce wyrządzona została szkoda, a zgromadzenie wspólników w momencie podjęcia uchwały o udzieleniu absolutorium nie miało informacji o faktach uzasadniających tę odpowiedzialność;
  • ogłoszono upadłość spółki.
65
Szczególny status członka zarządu
Czy spółka jest zobowiązana do zgłoszenia do rejestru przedsiębiorców zmiany adresu do doręczeń członka zarządu i w jakim trybie?

Tak. W przypadku zmiany adresu członka zarządu, uprzednio zgłoszonego do rejestru przedsiębiorców, spółka jest zobowiązana do zgłoszenia nowego adresu tego członka zarządu w terminie 7 dni od zmiany, w drodze złożenia pisemnego oświadczenia do akt Spółki w KRS. Opłata sądowa za przyjęcie dokumentu do akt wynosi 40 złotych.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Czy zarząd może zaciągać zobowiązania w imieniu spółki przed jej rejestracją?

Tak. Spółka w organizacji może zaciągać zobowiązania, jak również nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Jakie konsekwencje dla spółki (dominującej) może mieć brak zawiadomienia spółki zależnej o powstaniu między spółkami stosunku dominacji?

W przypadku gdy spółka dominująca nie zawiadomi spółki zależnej o powstaniu stosunku dominacji w terminie dwóch tygodni od dnia powstania tego stosunku, spółka dominująca nie może wykonywać prawa głosu z udziałów reprezentujących więcej niż 33% kapitału zakładowego spółki zależnej. Uchwała zgromadzenia wspólników podjęta niezgodnie z ww. zasadą jest nieważna, chyba że zostały spełnione wymogi kworum oraz większości głosów bez uwzględnienia głosów nieważnych.

Spółka dominująca to spółka, która:

  • dysponuje bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na zgromadzeniu wspólników bądź w zarządzie innej spółki kapitałowej (spółki zależnej), lub
  • jest uprawniona do powoływania lub odwoływania większości członków zarządu spółki zależnej, lub
  • jest uprawniona do powoływania lub odwoływania większości członków rady nadzorczej w spółce zależnej, lub
  • członkowie jej zarządu stanowią więcej niż połowę członków zarządu spółki zależnej, lub
  • wywiera decydujący wpływ na działalność spółki zależnej.
66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Jakie są obowiązki zarządu w przypadku zawarcia umowy o zarządzanie pomiędzy spółką dominującą i zależną?

Zarząd spółki dominującej lub spółki zależnej powinien, w terminie trzech tygodni, złożyć do akt rejestrowych spółki zależnej wyciąg z takiej umowy zawierający postanowienia, które określają zakres odpowiedzialności spółki dominującej za szkodę wyrządzoną spółce zależnej z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy oraz zakres odpowiedzialności spółki dominującej za zobowiązania spółki zależnej wobec jej wierzycieli. Ujawnieniu podlega także okoliczność, że umowa nie reguluje lub wyłącza odpowiedzialność spółki dominującej.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Jakie konsekwencje może mieć niezgłoszenie do rejestru przedsiębiorców informacji o zawarciu umowy o zarządzaniu?

Niezgłoszenie do rejestru przedsiębiorców faktu zawarcia umowy o zarządzanie spółką zależną przez spółkę dominującą w terminie trzech tygodni od dnia zawarcia umowy powoduje nieważność postanowień ograniczających lub wyłączających odpowiedzialność spółki dominującej wobec spółki zależnej i jej wierzycieli.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Jakie są obowiązki zarządu w przypadku zbycia udziałów spółki?

Po otrzymaniu zawiadomienia o zbyciu udziałów od którejkolwiek ze stron umowy (będącej podstawą zbycia udziałów) zarząd spółki powinien dokonać aktualizacji danych w księdze udziałów, a następnie złożyć do sądu rejestrowego wniosek o zmianę danych w rejestrze przedsiębiorców (o ile zbycie dotyczy udziałów stanowiących co najmniej 10% kapitału zakładowego spółki) wraz z listą wspólników, która uwzględnia liczbę i wartość nominalną udziałów nabytych przez nowego wspólnika. Do wniosku należy dołączyć adresy do doręczeń osób/członków zarządu organów uprawnionych do powoływania zarządu.

Jeśli zbycie dotyczy udziałów stanowiących mniej niż 10% kapitału zakładowego spółki zarząd zobowiązany jest złożyć do akt rejestrowych tylko aktualną listę wspólników.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Jakie są obowiązki zarządu w przypadku ustanowienia zastawu na udziałach spółki?

Po otrzymaniu zawiadomienia o ustanowieniu zastawu od którejkolwiek ze stron umowy (będącej podstawą obciążenia udziałów) zarząd powinien wpisać informację o ustanowionym zastawie do księgi udziałów. Ponadto powinien złożyć do akt rejestrowych listę wspólników z adnotacją o ustanowieniu zastawu.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Jakie konsekwencje poniesie członek zarządu za niezłożenie sądowi rejestrowemu listy wspólników pomimo takiego obowiązku?

Karą za to naruszenie jest grzywna do 20.000 PLN. Grzywnę nakłada sąd rejestrowy.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
W jakim terminie należy zgłosić zmianę do rejestru przedsiębiorców?

Zmianę podlegającą obowiązkowemu wpisowi do rejestru przedsiębiorców (np. zmianę umowy spółki, składu zarządu lub rady nadzorczej, zmianę adresu spółki) należy zgłosić w terminie siedmiu dni od dnia zdarzenia uzasadniającego dokonanie wpisu (np. podjęcia uchwały przez zgromadzenie wspólników o zmianie umowy spółki lub składu organu spółki, lub podjęcia uchwały przez zarząd o zmianie adresu spółki).

Wniosek o wpis powinien być złożony na urzędowym formularzu, a spółka powinna bez wezwania uiścić opłatę sądową, a jeśli wpis podlega ogłoszeniu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, także opłatę za ogłoszenie.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Jakie są konsekwencje dla zarządu spółki niezgłoszenia w terminie zmiany do rejestru przedsiębiorców?

Jeżeli spółka nie zgłosi w terminie zmiany podlegającej obowiązkowemu wpisowi do rejestru przedsiębiorców, sąd rejestrowy, o ile poweźmie o tym wiadomość, po bezskutecznym upływie wyznaczonego siedmiodniowego terminu do dobrowolnego zgłoszenia zmian, może nałożyć na członków zarządu grzywnę nie wyższą niż dziesięć tysięcy złotych, chyba że dwukrotne wymierzenie grzywny okazało się nieskuteczne.

Ogólna suma grzywien w tej samej sprawie nie może przewyższać miliona złotych. Jeżeli w dalszym ciągu członkowie zarządu nie wykonują obowiązku zgłoszenia, wówczas sąd rejestrowy z urzędu może ustanowić dla spółki kuratora na okres nieprzekraczający łącznie osiemnastu miesięcy albo nawet orzec o rozwiązaniu spółki oraz ustanowić likwidatora.

W przypadkach uzasadnionych bezpieczeństwem obrotu sąd rejestrowy może dokonać z urzędu wykreślenia danych niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy lub wpisu danych odpowiadających rzeczywistemu stanowi rzeczy.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Jak utworzyć oddział spółki polskiej w Polsce?

Niezbędne jest podjęcie przez zarząd spółki uchwały określającej majątek przeznaczony dla oddziału, zakres jego działalności oraz jego lokalizację (adres), a także uzyskanie zgody właściwego organu spółki, o ile umowa spółki taki obowiązek dla zarządu przewiduje. Do rozpoczęcia działalności oddziału nie jest konieczny wpis do rejestru przedsiębiorców, ale aktualizacja danych spółki w tym zakresie w rejestrze przedsiębiorców jest obowiązkowa.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Czy jest możliwe zawieszenie działalności spółki?

Tak. Spółka niezatrudniająca pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od jednego do dwudziestu czterech miesięcy. Okres zawieszenia działalności spółki rozpoczyna się od dnia wskazanego we wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej, jednakże nie wcześniej niż od dnia złożenia wniosku w rejestrze przedsiębiorców, i trwa do momentu złożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej, jednak nie dłużej niż dwadzieścia cztery miesiące. W okresie zawieszenia wykonywania działalności spółka nie może wykonywać działalności gospodarczej.

Z praktyki:

W okresie zawieszenia działalności spółka nie może prowadzić bieżącej działalności gospodarczej, ale w związku z obowiązkiem regulowania swoich zobowiązań ma prawo do zbywania w tym okresie własnych składników majątkowych.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
W jaki sposób działalność spółki może być finansowana przez wspólników?

Istnieje kilka sposobów finansowania działalności spółki przez wspólników, w tym w drodze:

  • udzielenia spółce pożyczki;
  • uchwalenia obowiązkowych dopłat, o ile umowa spółki je przewiduje;
  • podwyższenia kapitału zakładowego przez utworzenie nowych udziałów i objęcie ich przez dotychczasowych wspólników lub podwyższenia wartości dotychczasowych udziałów;
  • emisji obligacji.
66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Czy jest wymagana uchwała zarządu spółki na zaciągnięcie pożyczki od wspólnika?

Tak, gdyż jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd. Ponadto jeśli wartość pożyczki będzie dwukrotnie przekraczać wysokość kapitału zakładowego spółki, to dokonanie czynności wymagać będzie uchwały wspólników (ten obowiązek może zostać wyłączony w umowie spółki). Brak uchwały wspólników nie będzie powodował nieważności umowy, ale może narazić członków zarządu na odpowiedzialność wobec spółki za działania niezgodne z prawem.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Czy zarząd ma obowiązek prowadzić księgę udziałów?

Tak. Zarząd jest obowiązany prowadzić księgę udziałów, do której wpisuje się:

  • nazwisko i imię albo firmę (nazwę) każdego wspólnika,
  • jego siedzibę i adres albo adres dla doręczeń,
  • liczbę i wartość nominalną jego udziałów,
  • ustanowienie zastawu lub użytkowania i wykonywanie prawa głosu przez zastawnika lub użytkownika;
  • a także wszelkie zmiany dotyczące osób wspólników i przysługujących im udziałów.
Z praktyki:

Po każdym wpisie zmiany w księdze udziałów zarząd spółki powinien doręczyć sądowi rejestrowemu podpisaną przez wszystkich członków zarządu nową listę wspólników ze wskazaniem liczby i wartości nominalnej udziałów oraz wzmianką o ustanowieniu zastawu lub użytkowania udziału. Ponadto należy złożyć w sądzie rejestrowym nową listę adresów do doręczeń osób/członków zarządu organu wspólnika spółki, o ile wspólnicy uprawnieni są do powołania zarządu spółki.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Jakie konsekwencje poniesie członek zarządu za nieprowadzenie księgi udziałów?

Członek zarządu, który wbrew obowiązkowi dopuszcza do tego, że zarząd nie prowadzi księgi udziałów, podlega grzywnie do 20.000 PLN. Grzywnę nakłada sąd rejestrowy.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Na podstawie jakich dokumentów zarząd spółki dokonuje wpisu do księgi udziałów?

Zarząd dokonuje wpisu w księdze udziałów na podstawie zawiadomienia przekazanego przez którąkolwiek ze stron umowy nabycia lub obciążenia udziałów, do którego powinien być dołączony dowód dokonania takiej czynności, np. umowa sprzedaży udziałów lub umowa zastawu. Przejście własności udziałów lub ich obciążenie jest skuteczne wobec spółki z dniem doręczenia spółce wyżej opisanych dokumentów przez nabywcę lub zbywcę udziałów, zastawcę lub zastawnika.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Co należy robić z protokołami ze zgromadzeń wspólników?

Zarząd jest zobowiązany do prowadzenia księgi protokołów ze zgromadzeń wspólników zarówno sporządzonych w zwykłej formie pisemnej, jak i w formie aktu notarialnego.

Do księgi protokołów powinny być dołączane dowody zwołania zgromadzeń wspólników przez zarząd (o ile zgromadzenie wspólników odbywa się w wyniku zwołania go przez zarząd). Wspólnik ma prawo przeglądać księgę protokołów, a także żądać wydania poświadczonych przez zarząd odpisów uchwał.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Jakie informacje o spółce należy umieszczać na stronach internetowych spółki?

Zarząd jest zobowiązany do umieszczania na stronach internetowych spółki następujących informacji:

  • firmy (nazwy) spółki;
  • formy prawnej spółki;
  • siedziby i adresu;
  • właściwego sądu rejestrowego i numeru, pod którym spółka jest wpisana do rejestru przedsiębiorców;
  • numeru identyfikacji podatkowej (NIP);
  • wysokości kapitału zakładowego.

Takie informacje powinny także być umieszczane:

  • na pismach i zamówieniach handlowych składanych przez spółkę w formie papierowej i elektronicznej;
  • w oświadczeniach pisemnych skierowanych ‒ w ramach działalności spółki ‒ do oznaczonych osób (nie dotyczy oświadczeń woli skierowanych do osób pozostających ze spółką w stałych stosunkach umownych);
  • w ofertach (jeżeli spółka oferuje towary lub usługi w sprzedaży bezpośredniej lub sprzedaży na odległość za pośrednictwem środków masowego przekazu, sieci teleinformatycznych lub druków bezadresowych).
66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Jakie są konsekwencje dla zarządu spółki za sporządzanie pism i zamówień handlowych bez wymaganych prawem informacji?

Naruszenie zagrożone jest karą grzywny do 5.000 PLN. Grzywnę nakłada sąd rejestrowy.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Kiedy zarząd nie może wypłacić odsetek od pożyczki udzielonej spółce przez jej wspólnika?

W przypadku, gdy brakuje majątku spółki do pełnego pokrycia kapitału zakładowego. Wspólnik, który bezprawnie otrzymał wypłatę, zobowiązany jest do jej zwrotu na rzecz spółki, a członkowie zarządu spółki odpowiadają za jej zwrot solidarnie z odbiorcą wypłaty.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Kiedy zarząd może wypłacić wspólnikom zaliczkę na poczet przewidywanej dywidendy?

Zaliczka może być wypłacona, gdy:

  • taka możliwość przewidziana jest w umowie spółki;
  • spółka posiada środki wystarczające na wypłatę;
  • zatwierdzone sprawozdanie finansowe spółki za poprzedni rok obrotowy wykazuje zysk;
  • spółka osiągnęła zysk od końca poprzedniego roku obrotowego (w tym celu należy sporządzić sprawozdanie za bieżący okres rozliczeniowy);
  • zarząd przewiduje dywidendę na koniec bieżącego roku obrotowego;
  • zarząd podejmie bezwzględną większością głosów (lub większością głosów wskazaną w umowie spółki) stosowną uchwałę.

Wysokość wypłacanej zaliczki stanowić może najwyżej połowę zysku osiągniętego od końca poprzedniego roku obrotowego, powiększonego o kapitały rezerwowe utworzone z zysku oraz pomniejszonego o niepokryte straty i sumę wartości nabytych przez spółkę udziałów we własnym kapitale zakładowym.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Czy i kto może zaskarżyć uchwałę zarządu?

Uchwały zarządu mogą być zaskarżone w drodze powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Powództwo takie może wnieść każdy, kto ma w tym interes prawny, np. wspólnik czy członek rady nadzorczej.

Z praktyki:

Kodeks Spółek Handlowych nie reguluje powyższej kwestii. Rekomendowany powyżej przez CDZ sposób zaskarżania oparty jest na podstawie uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2013 r. (sygn. akt III CZP 13/2013).

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Czy zarząd może dokonać zmiany umowy spółki?

Nie. Zmiana umowy spółki wymaga uchwały zgromadzenia wspólników.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Czy zarząd może ustalić tekst jednolity umowy spółki?

Tak. Tekst jednolity umowy spółki powinien zostać przyjęty przez zarząd w formie uchwały, a następnie podpisany przez zarząd w pełnym składzie i złożony wraz z wnioskiem o rejestrację zmiany umowy spółki do sądu rejestrowego.

Z praktyki:

W związku z tym, że przepisy prawa nie regulują wprost czy zarząd w pełnym składzie powinien podpisać tekst jednolity, czy też jedynie zgodnie z zasadą reprezentacji spółki, CDZ rekomenduje pierwsze rozwiązanie. W niektórych przypadkach sąd rejestrowy zaakceptował tekst jednolity podpisany przez członków zarządu działających zgodnie z reprezentacją, nie jest to jednak reguła.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Jakie konsekwencje dla członka zarządu wiążą się z nieprowadzeniem ksiąg rachunkowych spółki?

Nieprowadzenie ksiąg rachunkowych, prowadzenie ich wbrew przepisom prawa lub podawanie w nich nierzetelnych danych zagrożone jest karą grzywny do 1.080.000 PLN lub pozbawienia wolności do lat dwóch, albo obiema tymi karami łącznie.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Czy zarząd może odmówić wspólnikowi udzielenia wyjaśnień dot. spółki?

Tak. Pomimo przysługującemu wspólnikowi prawa kontroli działań zarządu, zarząd może odmówić wspólnikowi wyjaśnień oraz udostępnienia ksiąg do wglądu i dokumentów spółki w sytuacji, gdy istnieje uzasadniona obawa, że wspólnik otrzymane dane wykorzysta w celach sprzecznych z interesem spółki i przez to wyrządzi spółce znaczną szkodę.

Ponadto zarząd może odmówić wspólnikowi korzystania z uprawnienia do kontroli działań zarządu w sytuacji, gdy w spółce ustanowiona jest komisja rewizyjna bądź rada nadzorcza, a umowa spółki wyłącza lub ogranicza indywidualną kontrolę wspólników.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Czy ważna jest uchwała zarządu podjęta w sytuacji braku zawiadomienia wszystkich członków zarządu o posiedzeniu?

Nie. Zarząd może podejmować uchwały wyłącznie wtedy, gdy wszyscy członkowie zarządu zostali prawidłowo powiadomieni o posiedzeniu.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Czy zarząd może podejmować uchwały w trybie pisemnym lub przez telefon?

Tak, jeśli taka możliwość została przewidziana w umowie spółki.

Z praktyki:

Przepisy pozwalają dowolnie kształtować stosunki wewnątrz spółki, m.in. przez określenie w umowie spółki zasad podejmowania uchwał przez zarząd. Zapisy takie są dla spółki wiążące, a uchwały podjęte w taki sposób są ważne.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Kiedy zawarcie przez spółkę umowy sprzedaży wymaga zgody zgromadzenia wspólników?

Zawarcie umowy sprzedaży wymaga zgody zgromadzenia wspólników, jeśli dotyczy zbycia przedsiębiorstwa lub nieruchomości spółki (w tym ostatnim przypadku umowa spółki może wyłączyć obowiązek uzyskania zgody).

Zgoda zgromadzenia wspólników wymagana jest również, jeśli spółka zawiera umowę, na podstawie której ma nabyć nieruchomość (lub udział w nieruchomości) albo środki trwałe za cenę przewyższającą jedną czwartą kapitału zakładowego, nie niższą jednak niż 50.000 PLN, przed upływem dwóch lat od dnia zarejestrowania spółki (chyba że umowa ta była przewidziana w umowie spółki).

W przypadkach wskazanych powyżej brak zgody powoduje nieważność umowy.

Zgoda zgromadzenia wspólników wymagana jest również dla zawarcia umowy sprzedaży, której wartość dwukrotnie przewyższa wysokość kapitału zakładowego (umowa spółki może wyłączyć ten obowiązek), ale wówczas dokonanie sprzedaży bez zgody nie powoduje nieważności umowy, a jedynie wewnętrzną odpowiedzialność członków zarządu.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Czy zgoda zgromadzenia wspólników na zawarcie umowy sprzedaży przedsiębiorstwa lub nieruchomości musi być udzielona przed podpisaniem umowy przez zarząd spółki?

Nie. Zgoda może być wyrażona po zawarciu umowy sprzedaży, nie później jednak niż w terminie dwóch miesięcy od dnia zawarcia umowy przez spółkę i ma moc wsteczną od chwili zawarcia tej umowy.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Czy zarząd kadłubowy może prowadzić sprawy spółki?

Zarząd kadłubowy oznacza zarząd, w skład którego wchodzi faktycznie mniej członków niż wynika to z postanowień umowy spółki.

Zarząd kadłubowy może prowadzić wyłącznie sprawy spółki z zakresu zwykłego zarządu. Jednakże w przypadku, gdy nawet jeden z członków zarządu wniesie sprzeciw co do prowadzenia takiej sprawy, wówczas – w braku możliwości podjęcia stosownej uchwały przez zarząd – członek zarządu kadłubowego powinien zaprzestać lub zmienić sposób prowadzenia kwestionowanej sprawy, aby nie narazić się na odpowiedzialność za działanie na szkodę spółki.

Nie jest możliwe prowadzenie przez zarząd kadłubowy spraw spółki przekraczających zwykły zarząd. Wymagają one bowiem uchwały zarządu w składzie wskazanym postanowieniami umowy spółki.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Czy członek zarządu może ponosić odpowiedzialność za nabycie przez spółkę własnych udziałów?

Tak. Członek zarządu, który dopuszcza do nabycia przez spółkę własnych udziałów (lub wzięcia ich w zastaw) podlega karze grzywny do 1.080.000 PLN, karze ograniczenia wolności lub karze pozbawienia wolności do sześciu miesięcy.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
W jakich sytuacjach członek zarządu spółki powinien żądać podjęcia uchwały zarządu?

W każdym przypadku gdy określona czynność kwalifikowana będzie jako czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu lub jeżeli przed dokonaniem takiej czynności choćby jeden z pozostałych członków zarządu sprzeciwił się jej podjęciu, nawet jeśli czynność ta mieści się w zakresie zwykłego zarządu.

Z praktyki:

Nie istnieje ustawowa definicja „zwykłego zarządu” sprawami spółki. Zależy to od stosunków panujących w danej spółce, rozmiarów działalności, jak również jej stanu finansowego. Do czynności przekraczających zwykły zarząd należy zaliczyć wszelkie sprawy nietypowe bądź o znacznym ciężarze gatunkowym.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Kiedy uchwała rady nadzorczej albo zgromadzenia wspólników wiąże zarząd spółki?

Uchwała rady nadzorczej lub zgromadzenia wspólników w określonej sprawie jest wiążąca dla zarządu spółki, jeśli jest ona wymagana przepisami prawa lub postanowieniami umowy spółki.

Czynność dokonana przez zarząd spółki bez wymaganej przepisami prawa uchwały jest nieważna.

Czynność dokonana przez zarząd spółki bez wymaganej umową spółki uchwały jest ważna, ale członkowie zarządu mogą odpowiadać wobec spółki z tytułu naruszenia umowy spółki.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Kiedy członek zarządu nie może brać udziału w prowadzeniu spraw spółki?

Członek zarządu powinien wstrzymać się od udziału w rozstrzyganiu spraw dotyczących:

  • jego samego;
  • jego współmałżonka;
  • jego krewnych;
  • jego powinowatych do drugiego stopnia oraz
  • osób, z którymi jest związany osobiście.
Z praktyki:

Czynność prawna dokonana przez spółkę na podstawie uchwały zarządu podjętej wbrew wyżej wymienionemu zakazowi jest ważna. W takim jednak przypadku członek zarządu może ponieść odpowiedzialność za wyrządzoną spółce szkodę.

66
Prowadzenie spraw spółki (obowiązki członków zarządu)
Kiedy zarząd musi zgłosić upadłość spółki?

Zarząd spółki jest obowiązany ‒ nie później niż w terminie 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości ‒ zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości spółki.

Podstawą do złożenia wniosku o upadłość jest niewypłacalność spółki, która zachodzi gdy:

  • spółka nie realizuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych lub
  • gdy zobowiązania spółki przekroczą wartość jej majątku, nawet wówczas gdy na bieżąco wykonuje zobowiązania.
Z praktyki:

Wyżej wymienione przesłanki nie są precyzyjnie określone, co w praktyce budzi wiele kontrowersji. W konsekwencji członkowie zarządu często mają trudności z wykazaniem, że właściwy termin został przez nich dochowany albo że podstawa do ogłoszenia upadłości w rzeczywistości nie zaistniała.

67
Reprezentacja spółki
Czy można zróżnicować sposób reprezentacji spółki w zależności od wartości transakcji?

Zasadniczo umowa spółki może różnicować reprezentację spółki w zależności od wartości transakcji. Zapisy umowy spółki mogą wskazywać, że np. spółkę reprezentować może każdy członek zarządu indywidualnie, za wyjątkiem transakcji, których wartość przekracza określoną kwotę, w których wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu.

Z praktyki:

Kwestia ta wzbudza w praktyce wiele kontrowersji. Z doświadczenia CDZ wynika, iż krakowski sąd rejestrowy dopuszcza wpis w rejestrze przedsiębiorców takiego sposobu reprezentacji. Powyższa praktyka nie jest natomiast akceptowana w warszawskim sądzie rejestrowym ‒ wnioski o rejestrację umowy spółki zawierającej postanowienie różnicujące sposób reprezentacji są oddalane.

67
Reprezentacja spółki
Kiedy zarząd nie może reprezentować spółki?

Wyjątki od zasady wyłącznego uprawnienia zarządu do reprezentowania spółki to:

  • zakaz reprezentacji spółki przez zarząd w umowie między spółką a członkiem zarządu oraz w sporze z nim ‒ wówczas spółkę reprezentuje pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników lub rada nadzorcza (o ile jest powołana w spółce); naruszenie tego zakazu powoduje nieważność umowy;
  • zakaz reprezentacji spółki w sporze wszczętym przez zarząd lub poszczególnych członków zarządu, a dotyczącym uchylenia lub unieważnienia uchwały wspólników ‒ co do zasady pozwaną spółkę reprezentuje zarząd, ale tylko gdy nie został ustanowiony pełnomocnik na mocy uchwały wspólników; jeżeli brak jest uchwały o ustanowieniu pełnomocnika, a zarząd nie może działać za spółkę, sąd właściwy do rozstrzygnięcia powództwa wyznacza kuratora spółki.
67
Reprezentacja spółki
Czy zarząd kadłubowy może reprezentować spółkę?

Zarząd kadłubowy oznacza zarząd, w skład którego wchodzi faktycznie mniej członków niż wynika to z postanowień umowy spółki.

Zgodnie z przeważającą linią orzeczniczą Sądu Najwyższego członkowie zarządu kadłubowego mogą skutecznie reprezentować spółkę, o ile zachowane zostaną obowiązujące w spółce zasady reprezentacji. Jeżeli, zgodnie z umową spółki, zarząd powinien być trzyosobowy, a do reprezentacji spółki uprawnieni są dwaj jego członkowie działający wspólnie, to brak w zarządzie trzeciego członka nie ma wpływu na możliwość skutecznego reprezentowania spółki przez pozostałych członków zarządu.

67
Reprezentacja spółki
Czy ważna jest umowa podpisana przez jednego członka zarządu, w przypadku gdy w spółce obowiązuje reprezentacja łączna?

Nie. Umowę taką uznaje się za nieważną.

Z praktyki:

Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie pojawiła się koncepcja stanowiąca o tym, że ważność umowy może zostać przez spółkę potwierdzona. Koncepcja ta ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa obrotu gospodarczego. Druga strona umowy może wyznaczyć spółce termin do potwierdzenia umowy. Dopiero w przypadku odmowy jej potwierdzenia lub bezskutecznego upływu terminu na potwierdzenie należy uznać umowę za nieważną.

Ewentualny spór w kwestii, czy umowa zawarta wbrew zasadom reprezentacji jest nieważna, czy też jedynie bezskutecznie zawieszona (do czasu potwierdzenia przez spółkę), zostanie rozstrzygnięty przez sąd orzekający w konkretnej sprawie.

67
Reprezentacja spółki
Czy spółka może udzielić pełnomocnictwa ogólnego członkowi zarządu?

Nie. Udzielenie pełnomocnictwa ogólnego jednemu członkowi zarządu, w szczególności gdy w spółce obowiązuje reprezentacja dwóch członków zarządu, wedle dominującego stanowiska orzecznictwa stanowi obejście prawa.

Z orzecznictwa:

Dopuszczalne jest natomiast udzielenie członkowi zarządu (pomimo obowiązywania w spółce reprezentacji łącznej) pełnomocnictwa rodzajowego, tj. umocowania do dokonania czynności prawnych należących do określonej kategorii (np. zawierania umów najmu) lub pełnomocnictwa szczególnego, tj. umocowania do dokonywania konkretnej czynności prawnej (np. zawarcia określonej umowy najmu dla danego lokalu lub ze wskazanym kontrahentem).

67
Reprezentacja spółki
Czy doręczenie pisma spółce musi być dokonane wobec dwóch członków zarządu, w przypadku gdy w spółce obowiązuje łączna reprezentacja?

Nie. Składanie oświadczeń i doręczenie pism spółce może być dokonywane wobec jednego członka zarządu lub prokurenta, nawet jeżeli w spółce ustalono reprezentację łączną.

68
Zakończenie roku obrotowego spółki
Jakie są obowiązki zarządu związane z zakończeniem roku obrotowego spółki?

Zakończenie roku obrotowego wiąże się z następującymi obowiązkami korporacyjnymi zarządu spółki:

  • sporządzeniem rocznego sprawozdania finansowego oraz sprawozdania z działalności spółki za ubiegły rok obrotowy, nie później niż w terminie trzech miesięcy od zakończenia roku obrotowego;
  • poddaniem sprawozdania finansowego badaniu przez biegłego rewidenta (o ile podlega ono ustawowemu obowiązkowi badania);
  • udostępnieniem wspólnikom rocznego sprawozdania finansowego i sprawozdania z działalności spółki, a także opinii wraz z raportem biegłego rewidenta (o ile sprawozdanie finansowe podlega obowiązkowi badania), najpóźniej na piętnaście dni przed zgromadzeniem wspólników;
  • zwołaniem zwyczajnego zgromadzenia wspólników tak aby odbyło się w terminie 6 miesięcy po upływie każdego roku obrotowego;
  • uczestniczeniem w zgromadzeniu wspólników w celu udzielenia wspólnikom wyjaśnień;
  • złożeniem w rejestrze przedsiębiorców ww. dokumentów oraz uchwał zgromadzenia wspólników o zatwierdzeniu ww. sprawozdań i podziale zysku lub pokryciu straty w terminie piętnastu dni od dnia zatwierdzenia rocznego sprawozdania finansowego;
  • złożeniem w urzędzie skarbowym ww. dokumentów w terminie dziesięciu dni od daty zatwierdzenia rocznego sprawozdania finansowego.
Z praktyki:

Jeżeli sprawozdanie finansowe i sprawozdanie z działalności spółki nie zostały zatwierdzone w terminie sześciu miesięcy po upływie roku obrotowego, to należy je złożyć w rejestrze przedsiębiorców w terminie piętnastu dni po tym terminie, a także piętnaście dni po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego i sprawozdania z działalności spółki (co oznacza, że w takim przypadku sprawozdania muszą być złożone dwukrotnie).

68
Zakończenie roku obrotowego spółki
Czy członek zarządu może odmówić podpisania sprawozdania finansowego spółki?

Tak, ale odmowa podpisu wymaga pisemnego uzasadnienia dołączonego do sprawozdania finansowego. Wyjaśnienie takie stanowi integralną częścią rocznego sprawozdania finansowego spółki.

68
Zakończenie roku obrotowego spółki
Kiedy sprawozdanie finansowe spółki podlega badaniu przez biegłego rewidenta?

Sprawozdanie finansowe podlega badaniu przez biegłego rewidenta, jeżeli w roku poprzedzającym rok obrotowy, za który sporządzono sprawozdanie finansowe, zostały spełnione co najmniej dwa z następujących warunków:

  • średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło w spółce co najmniej 50 osób;
  • suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego spółki stanowiła równowartość w walucie polskiej co najmniej 2.500.000 EUR;
  • przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy spółki stanowiły równowartość w walucie polskiej co najmniej 5.000.000 EUR.
68
Zakończenie roku obrotowego spółki
Kto dokonuje wyboru biegłego rewidenta i kto w imieniu spółki podpisuje z nim umowę?

Wyboru biegłego rewidenta dokonuje zgromadzenie wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej (np. upoważnia do tego radę nadzorczą). Dokonanie wyboru przez zarząd powoduje jego nieważność.

Umowę z biegłym rewidentem w imieniu spółki podpisuje zarząd zgodnie z zasadami reprezentacji.

68
Zakończenie roku obrotowego spółki
Jakie konsekwencje wiążą się z niesporządzeniem sprawozdania finansowego?

Niesporządzenie rocznego sprawozdania finansowego w terminie trzech miesięcy od zakończenia roku obrotowego, sporządzenie go niezgodnie z przepisami lub zawarcie w nim nierzetelnych danych zagrożone jest karą grzywny do 1.080.000 PLN lub karą pozbawienia wolności do dwóch lat albo obiema karami łącznie.

68
Zakończenie roku obrotowego spółki
Jakie konsekwencje wiążą się z niepoddaniem rocznego sprawozdania finansowego badaniu przez biegłego rewidenta (o ile wymaga tego przepis prawa)?

Naruszenie zagrożone jest karą grzywny do 1.080.000 PLN lub karą ograniczenia wolności do dwóch lat.

68
Zakończenie roku obrotowego spółki
Jakie konsekwencje dla członka zarządu wiążą się z nieudostępnieniem wspólnikom sprawozdania finansowego?

Nieudostępnienie wspólnikom sprawozdania finansowego, sprawozdania z działalności spółki, a jeżeli sprawozdanie finansowe podlega obowiązkowi badania ‒ także sprawozdania z badania ‒ najpóźniej na piętnaście dni przed zgromadzeniem wspólników zagrożone jest karą grzywny do 1.080.000 PLN lub karą ograniczenia wolności do dwóch lat.

68
Zakończenie roku obrotowego spółki
Jakie konsekwencje dla członka zarządu wiążą się z niezłożeniem sprawozdania finansowego w terminie w rejestrze przedsiębiorców?

Niezłożenie w terminie ustawowym sprawozdania finansowego oraz sprawozdania zarządu z działalności spółki w rejestrze przedsiębiorców zagrożone jest karą grzywny do 1.080.000 PLN albo karą ograniczenia wolności do dwóch lat. Sprawozdanie należy złożyć, nawet jeśli nie zostało ono zatwierdzone przez zgromadzenie wspólników.

Z praktyki:

Sąd rejestrowy coraz częściej stosuje karę grzywny jak środek dyscyplinujący członków zarządu do złożenia sprawozdań w rejestrze przedsiębiorców.

68
Zakończenie roku obrotowego spółki
W jaki sposób składa się sprawozdania finansowe do rejestru przedsiębiorców?

Sprawozdanie finansowe oraz sprawozdanie z działalności i protokół ze zwyczajnego zgromadzenia wspólników zgłasza się do rejestru przedsiębiorców za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, opatrując je kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP przez co najmniej jedną osobę fizyczną, której numer PESEL jest ujawniony w rejestrze przedsiębiorców, wpisaną jako członek zarządu, syndyk albo likwidator. Do zgłoszenia dołącza się oświadczenie, że dołączone do zgłoszenia dokumenty spełniają wymogi określone w ustawie o rachunkowości.

69
Zgromadzenie wspólników
Czy zgromadzenie wspólników może odbyć się poza terytorium Polski?

Nie. Zgromadzenia wspólników spółki mogą odbywać się jedynie na terytorium Polski.

Z praktyki:

Większość uchwał w spółce można jednak podjąć bez odbycia zgromadzenia wspólników, przez wyrażenie zgody na piśmie na proponowane postanowienie albo na głosowanie pisemne. W takim przypadku wspólnicy mogą przebywać poza granicami Polski.

69
Zgromadzenie wspólników
Czy zgromadzenie wspólników może odbyć się w każdym miejscu na terytorium Polski?

Tak, jeśli wszyscy wspólnicy wyrazili na to zgodę na piśmie. Zasadą bowiem jest, że zgromadzenie wspólników powinno odbyć się wyłącznie w siedzibie spółki lub w innym miejscu wskazanym w umowie spółki.

69
Zgromadzenie wspólników
Kiedy zwołanie zgromadzenia wspólników jest obowiązkiem zarządu?

Co do zasady zwołanie zgromadzenia wspólników jest prawem zarządu. Zarząd jest jednak zobowiązany zwołać zgromadzenie wspólników:

  • tak, aby odbyło się w terminie sześciu miesięcy po upływie każdego roku obrotowego (dotyczy zwyczajnego zgromadzenia wspólników);
  • na żądanie wspólnika lub wspólników reprezentujących co najmniej 1/10 kapitału zakładowego;
  • jeżeli bilans sporządzony przez zarząd (lub przez biegłego rewidenta na żądanie wspólnika lub wspólników reprezentujących co najmniej 1/10 kapitału zakładowego) wykaże stratę przewyższającą sumę kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz 1/2 kapitału zakładowego.
Z praktyki:

Celem zwołania zgromadzenia wspólników w ostatnim przypadku jest poinformowanie wspólników o sytuacji finansowej spółki i powzięcie przez nich uchwały dotyczącej (i) dalszego istnienia spółki (tj. wprowadzenie programu naprawczego) albo (ii) rozwiązania i likwidacji spółki.

69
Zgromadzenie wspólników
Jakie konsekwencje poniesie członek zarządu za niezwołanie zgromadzenia wspólników?

Niezwołanie zgromadzenia wspólników wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów prawa lub umowy spółki naraża członka zarządu na karę grzywny do 20.000 PLN. Grzywnę nakłada sąd rejestrowy.

69
Zgromadzenie wspólników
Kiedy wspólnik może zwołać lub żądać zwołania zgromadzenia wspólników?

Wspólnik może zwoływać lub domagać się zwołania zgromadzenia wspólników w przypadkach, gdy umowa spółki przewiduje dla niego takie uprawnienie oraz w przypadkach określonych przepisami prawa, tj.:

  • gdy wspólnik lub wspólnicy reprezentują co najmniej 1/10 kapitału zakładowego ‒ wówczas mogą żądać zwołania nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników i umieszczenia poszczególnych spraw w porządku obrad;
  • gdy wspólnik lub wspólnicy reprezentują co najmniej 1/10 kapitału zakładowego ‒ wówczas mogą zwołać nadzwyczajne zgromadzenie wspólników, ale tylko wtedy, gdy zarząd nie zwoła zgromadzenia wspólników na ich żądanie, a sąd rejestrowy upoważni ich do zwołania.
69
Zgromadzenie wspólników
Czy osoba niebędąca wspólnikiem może być przewodniczącym zgromadzenia wspólników?

Tak. Przepisy prawa nie przewidują ograniczeń w zakresie wyboru przewodniczącego zgromadzenia wspólników, a zatem wybrana może być dowolna osoba.

69
Zgromadzenie wspólników
Kiedy nabywca udziałów może wykonywać prawo głosu na zgromadzeniu wspólników?

Nabywca udziałów może wykonywać prawo głosu od chwili skutecznego zawiadomienia spółki o nabyciu udziału do czasu zbycia udziału lub ‒ w razie gdy umowa spółki przewiduje możliwość wykonywania prawa głosu przez zastawnika lub użytkownika ‒ do czasu ustanowienia zastawu lub użytkowania na udziale (z prawem wykonywania głosu).

69
Zgromadzenie wspólników
Czy spółka może wykonywać prawo głosu z udziałów nabytych w celu umorzenia?

Nie. Spółka nie może wykonywać prawa głosu z udziałów nabytych w celu umorzenia (ani też wykonywać żadnych innych praw korporacyjnych lub majątkowych związanych z takim udziałami).

Z praktyki:

Istnieje przeciwne stanowisko prezentowane w doktrynie, a oparte na okoliczności, że Kodeks Spółek Handlowych nie wyklucza wprost możliwości wykonywania prawa głosu z udziałów własnych spółki (jak to czyni w przypadku akcji własnych spółki akcyjnej). CDZ uważa, że nie jest ono prawidłowe.

69
Zgromadzenie wspólników
W jakich przypadkach wymagane jest kworum do podjęcia uchwały przez zgromadzenie wspólników?

Kworum (tj. minimalna liczba wspólników, lub ich pełnomocników, reprezentujących określoną część kapitału zakładowego, których obecność jest wymagana do podjęcia uchwały) jest niezbędne do podjęcia uchwał wyłącznie w przypadkach określonych postanowieniami umowy spółki oraz przepisami prawa, np.:

  • podjęcia uchwały w sprawie nieprzewidzianej porządkiem obrad zgromadzenia wspólników (100% kapitału zakładowego);
  • podjęcia uchwały w sytuacji braku formalnego zwołania zgromadzenia wspólników (100% kapitału zakładowego);
  • podjęcia uchwały dotyczącej zmiany umowy spółki przez zwiększenie świadczenia wspólników lub uszczuplenie praw wspólników bądź praw przyznanych osobiście poszczególnym wspólnikom (wymagana obecność wspólników, których dotyczą zmiany);
  • podjęcia uchwały o dalszym istnieniu spółki w sytuacji rozpoczętego postępowania likwidacyjnego spółki (100% kapitału zakładowego);
  • podjęcia uchwały o połączeniu spółek kapitałowych (1/2 kapitału zakładowego);
  • podjęcia uchwały o połączeniu spółki ze spółką osobową (1/2 kapitału zakładowego);
  • podjęcia uchwały o podziale spółki (1/2 kapitału zakładowego);
  • podjęcia uchwały o przekształceniu spółki w spółkę osobową (2/3 kapitału zakładowego);
  • podjęcia uchwały o przekształceniu spółki w spółkę akcyjną (1/2 kapitału zakładowego).
69
Zgromadzenie wspólników
Czy uchwała zgromadzenia wspólników podjęta bez wymaganego kworum jest ważna?

Nie. Co do zasady do ważności uchwał zgromadzenia wspólników nie jest wymagane kworum. Jednakże w sytuacjach, gdy ustawa lub umowa spółki wymaga kworum, uchwała podjęta bez kworum może być uznana za nieważną (wówczas stwierdzenie jej nieważności można uzyskać w drodze jej zaskarżenia na zasadach określonych w Kodeksie Spółek Handlowych) albo nieistniejącą (wówczas potwierdzenie jej nieistnienia można uzyskać przez wytoczenie powództwa o ustalenie).

Z orzecznictwa:

W doktrynie istnieje rozbieżność co do skutków podjęcia uchwały bez kworum. W naszej ocenie należy przychylić się do pierwszego z ww. stanowisk (nieważność uchwały), gdyż Kodeks Spółek Handlowych nie przewiduje instytucji „uchwały nieistniejącej”. Co więcej, koncepcja funkcjonowania w obrocie prawnym „uchwał nieistniejących” doprowadziłaby do powstania niepewności prawnej ze względu na brak terminów granicznych dla wytaczania powództw o ustalenie.

Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w szczególności w wyrokach Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 16 lipca 2009 roku (sygn. akt V ACa 241/2009) oraz Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 30 stycznia 2008 roku (sygn. akt I ACa 612/2007).

69
Zgromadzenie wspólników
Kiedy uchwała zgromadzenia wspólników musi być zaprotokołowana przez notariusza?

Co do zasady uchwały zgromadzenia wspólników nie muszą być protokołowane przez notariusza (forma pisemna jest wystarczająca), z wyjątkiem np.:

  • uchwały w sprawie zmiany umowy spółki;
  • uchwały o rozwiązaniu spółki lub o przeniesieniu jej siedziby poza granice Polski;
  • uchwały o połączeniu spółki z inną spółką kapitałową lub spółką osobową;
  • uchwały o podziale spółki lub o przejęciu przez spółkę części innej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej;
  • uchwały o przekształceniu spółki.
69
Zgromadzenie wspólników
Jak obliczyć bezwzględną większość głosów?

Jeżeli przepisy prawa lub postanowienia umowy spółki nie stanowią inaczej, uchwały zgromadzenia wspólników są podejmowane bezwzględną większością głosów.

Bezwzględna większość głosów oznacza więcej niż połowę głosów oddanych za uchwałą. Przy obliczeniu głosów nie są liczone głosy, których nie oddano, lub głosy nieważne, natomiast liczą się głosy „za" oraz „przeciw" i „wstrzymujące się" oddane podczas głosowania.

69
Zgromadzenie wspólników
Kto może zaskarżyć uchwałę zgromadzenia wspólników?

Uchwałę zgromadzenia wspólników mogą zaskarżyć (tj. wytoczyć powództwo o uchylenie uchwały lub o stwierdzenie jej nieważności) następujące podmioty:

  • zarząd, rada nadzorcza, komisja rewizyjna oraz członkowie tych organów;
  • wspólnik, który głosował przeciwko uchwale, a po jej powzięciu zażądał zaprotokołowania sprzeciwu;
  • wspólnik bezzasadnie niedopuszczony do udziału w zgromadzeniu wspólników;
  • wspólnik, który nie był obecny na zgromadzeniu ‒ ale tylko w razie wadliwego zwołania zgromadzenia wspólników lub też powzięcia uchwały w sprawie nieobjętej porządkiem obrad;
  • wspólnik, którego pominięto przy głosowaniu pisemnym lub który nie zgodził się na głosowanie pisemne albo też który głosował przeciwko uchwale i po otrzymaniu wiadomości o uchwale w terminie dwóch tygodni zgłosił sprzeciw.
69
Zgromadzenie wspólników
W jakim terminie można zaskarżyć uchwałę zgromadzenia wspólników?

Powództwo o uchylenie uchwały (tj. uchwały sprzecznej z umową spółki bądź dobrymi obyczajami i godzącą w interesy spółki lub mającą na celu pokrzywdzenie wspólnika) powinno zostać wniesione w terminie miesiąca od dnia otrzymania wiadomości o uchwale, nie później jednak niż w terminie sześciu miesięcy od dnia powzięcia uchwały.

Natomiast powództwo o stwierdzenie nieważności uchwały (uchwały sprzecznej z prawem) powinno zostać wniesione w terminie sześciu miesięcy od dnia otrzymania wiadomości o uchwale, nie później jednak niż w terminie trzech lat od dnia powzięcia uchwały.

69
Zgromadzenie wspólników
Czy członek zarządu lub pracownik spółki może być przedstawicielem wspólnika na zgromadzeniu wspólników?

Nie. Członek zarządu spółki lub jej pracownik nie mogą być pełnomocnikami wspólnika na zgromadzeniu wspólników. Natomiast zakaz ten nie obejmuje sytuacji, kiedy członek zarządu lub pracownik spółki działa na jej zgromadzeniu wspólników jako uprawniony do reprezentowania organ wspólnika (np. wtedy, kiedy zarówno spółka, jak i wspólnik, posiadają zarząd składający się z tych samych osób).

69
Zgromadzenie wspólników
W jakiej formie należy udzielić pełnomocnictwa do udziału i głosowania na zgromadzeniu wspólników?

Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie, bez względu na to, czy uchwały protokołowane będą przez notariusza czy w zwykłej formie pisemnej.

69
Zgromadzenie wspólników
Czy spółka może żądać przekazania jej oryginału pełnomocnictwa do udziału w zgromadzeniu wspólników?

Tak, pełnomocnictwo powinno być dołączone do księgi protokołów prowadzonej przez zarząd spółki.

70
Rada nadzorcza
Kiedy należy ustanowić radę nadzorczą w spółce?

Rada nadzorcza (lub komisja rewizyjna) musi być utworzona w spółce, jeśli kapitał zakładowy spółki przewyższa kwotę 500.000 PLN, a spółka ma co najmniej dwudziestu sześciu wspólników. Wówczas wspólnicy powinni podjąć uchwałę o zmianie umowy spółki, wprowadzając postanowienia o radzie nadzorczej (lub komisji rewizyjnej).

70
Rada nadzorcza
Jakie są ustawowe obowiązki rady nadzorczej?

Ustawowe obowiązki rady nadzorczej są następujące:

  • sprawowanie stałego nadzoru nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach (wspólnie ze wspólnikami, o ile ich uprawnienie w tym zakresie nie zostanie wyłączone w umowie spółki);
  • ocena sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy w zakresie zgodności z księgami i dokumentami oraz stanem faktycznym;
  • ocena wniosków zarządu dotyczących podziału zysku albo pokrycia straty;
  • składanie zgromadzeniu wspólników corocznego pisemnego sprawozdania z wyników tej oceny.
70
Rada nadzorcza
Czy można rozszerzyć w umowie spółki kompetencje rady nadzorczej?

Katalog kompetencji rady nadzorczej można w zasadzie dowolnie rozszerzyć w umowie spółki, przy czym nie można jej przypisać kompetencji przydzielonych z mocy prawa wyłącznie innym organom spółki, np. rada nadzorcza nie może być uprawniona do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania (z pewnymi wyjątkami) lub nie można odebrać zgromadzeniu wspólników uprawnienia do wyrażania zgody na zbycie przedsiębiorstwa spółki i przyznać go radzie nadzorczej. Przykładami kompetencji, które można w umowie spółki delegować radzie nadzorczej, są:

  • prawo wyrażania zgody na określone czynności zarządu (np. utworzenie spółki zależnej, sprzedaż udziałów spółki zależnej, zaciągniecie kredytu);
  • prawo zawieszania w czynnościach (z ważnych powodów) poszczególnych lub wszystkich członków zarządu;
  • prawo powoływania i odwoływania członków zarządu;
  • prawo wyrażania zgody na powołanie prokurentów.
70
Rada nadzorcza
Jakie uprawnienia wobec zarządu spółki ma jej rada nadzorcza?

Rada nadzorcza sprawuje stały nadzór w spółce (a więc nad działaniami zarządu) we wszystkich dziedzinach. Ma prawo dokonywania rewizji stanu majątku spółki oraz badania wszystkich dokumentów spółki łącznie z uprawnieniem żądania od zarządu sprawozdań i wyjaśnień.

Jednakże rada nadzorcza nie może wydawać zarządowi wiążących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki ani też takiego uprawnienia nie można jej nadać w umowie spółki lub aktach wewnętrznych spółki.

Katalog uprawnień rady nadzorczej może zostać jednak rozszerzony w umowie spółki, m.in. przez wprowadzenie konieczności uzyskania przez zarząd zgody rady nadzorczej na dokonanie określonych czynności oraz przez zastrzeżenie na rzecz rady nadzorczej możliwości zawieszania członków zarządu w czynnościach.

70
Rada nadzorcza
Czy członek rady nadzorczej może wykonywać czynności członka zarządu?

Tak. Możliwe jest czasowe delegowanie członka rady nadzorczej do czynności w zarządzie spółki, przy czym kwestia ta musi zostać uregulowana w umowie spółki.

70
Rada nadzorcza
Czy rada nadzorcza może zawiesić członka zarządu?

Rada nadzorcza może zawiesić członka zarządu (z ważnych powodów) w pełnionej przez niego funkcji, o ile stosowna kompetencja zostanie zawarta w umowie spółki.

70
Rada nadzorcza
Czy rada nadzorcza może podejmować uchwały w trybie pisemnym lub przez telefon?

Tak. Rada nadzorcza spółki może podejmować uchwały w trybie pisemnym lub przy wykorzystaniu środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość (np. telefon, programy służące do odbywania telekonferencji itp.), o ile umowa spółki przewiduje taką możliwość. Zakaz podejmowania uchwał w ww. sposób dotyczy:

  • wyboru przewodniczącego i wiceprzewodniczącego rady nadzorczej;
  • powołania członka zarządu;
  • odwołania i zawieszenia w czynnościach członka zarządu oraz przewodniczącego lub wiceprzewodniczącego rady nadzorczej.
70
Rada nadzorcza
Czy można zaskarżyć uchwałę rady nadzorczej?

Tak, choć brak jest przepisów regulujących tryb zaskarżania uchwał rady nadzorczej.

Z praktyki:

W doktrynie pozostaje sporne, w jaki sposób można uchwały rady skarżyć. Według jednego ze stanowisk odpowiednie zastosowanie znaleźć powinny przepisy Kodeksu Spółek Handlowych regulujące sposób i tryb zaskarżania uchwał zgromadzenia wspólników. Zgodnie zaś z drugim poglądem, uchwały rady nadzorczej powinny być zaskarżane w trybie cywilnego powództwa o ustalenie. CDZ skłania się ku drugiemu z rozwiązań, biorąc pod uwagę stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale siedmiu sędziów z dnia 18 września 2013 roku (sygn. akt III CZP 13/13).

70
Rada nadzorcza
Czy umowa z członkiem zarządu może być podpisana wyłącznie przez przewodniczącego rady nadzorczej?

Tak. Umowę z członkiem zarządu spółki może podpisać upoważniony ‒ umową spółki lub uchwałą rady nadzorczej ‒ przewodniczący rady nadzorczej. Jednakże decyzję o zawarciu umowy podejmuje oraz jej warunki ustala rada nadzorcza w drodze uchwały, za wyjątkiem wynagrodzenia członka zarządu, które określa organ uprawniony do jego powołania (chyba że umowa spółki tę kompetencję przyzna radzie nadzorczej).

70
Rada nadzorcza
Czy rada nadzorcza może podpisać umowę z członkiem zarządu, gdy jest powołany pełnomocnik zgromadzenia wspólników?

Tak. Przy braku regulacji wewnętrznych spółki w tym zakresie należy przyjąć, że rada nadzorcza będzie miała zawsze uprawnienie do zawarcia umowy z członkiem zarządu, niezależnie od tego, czy zgromadzenie wspólników powoła pełnomocnika.

70
Rada nadzorcza
Jakie konsekwencje poniesie członek zarządu, gdy rada nadzorcza pozostaje w niepełnym składzie?

Gdy członek zarządu nie zwoła zgromadzenia wspólników w celu powołania członków rady nadzorczej, a tym samym dopuszcza do tego, że spółka przez czas dłuższy niż trzy miesiące, wbrew prawu lub umowie spółki, pozostaje bez rady nadzorczej w pełnym składzie, naraża się na karę grzywny do 20.000 PLN, nakładaną przez sąd rejestrowy.

70
Rada nadzorcza
Jakie wymagania muszą być spełnione, aby uchwała rady nadzorczej była ważna?

Rada nadzorcza może podejmować ważne uchwały, jeśli w posiedzeniu uczestniczy co najmniej połowa jej członków, a wszyscy członkowie rady nadzorczej zostali należycie zawiadomieni o posiedzeniu.

71
Prokura
Co to jest prokura?

Prokura jest rodzajem pełnomocnictwa udzielonego przez spółkę osobie fizycznej, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, które są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa spółki.

71
Prokura
Co należy zrobić, żeby ustanowić prokurenta w spółce?

Powołanie prokurenta wymaga zgody wszystkich członków zarządu wyrażonej w formie uchwały (umowa spółki może określać inne zasady powoływania prokurenta). Dodatkowo prokura powinna być zgłoszona do rejestru przedsiębiorców.

Z praktyki:

Zgłoszenie udzielenia prokury powinno określać jej rodzaj, a w przypadku prokury łącznej także sposób jej wykonywania.

71
Prokura
Dlaczego warto podpisać z prokurentem umowę określającą zakres jego obowiązków?

Udzielenie prokury daje prokurentowi prawo do działania w imieniu spółki, ale nie nakłada na niego takiego obowiązku. Umowa powinna więc określać zakres obowiązków prokurenta oraz jego odpowiedzialności za ich niewykonanie lub nienależyte wykonanie.

71
Prokura
Czy prokurent może wydzierżawić nieruchomość spółki osobie trzeciej?

Nie. Prokurent nie może dokonywać żadnej czynności, w wyniku której nastąpi zbycie lub obciążenie nieruchomości spółki. Nie może także dokonywać czynności, które mają na celu zbycie przedsiębiorstwa lub oddanie go do czasowego korzystania.

Do dokonania ww. czynności w imieniu spółki prokurent potrzebuje odrębnego pełnomocnictwa od spółki.

71
Prokura
Czy prokurent może podpisać sprawozdanie finansowe spółki?

Nie. Sprawozdanie finansowe spółki podpisuje wyłącznie zarząd (wszyscy członkowie zarządu sprawujący swe funkcje na dzień sporządzenia (podpisania) sprawozdania).

71
Prokura
Czy prokurent może podpisać oświadczenie o wpłaceniu wkładów na kapitał zakładowy spółki lub listę wspólników?

Nie. Prokurent nie ma prawa zastępować zarządu przy tego typu czynnościach.

71
Prokura
Czy prokurent może być jednocześnie członkiem zarządu lub członkiem rady nadzorczej spółki?

Nie. Powołanie prokurenta do zarządu spółki lub rady nadzorczej jest nieważne. Jeśli natomiast członek zarządu lub rady nadzorczej powołany zostanie na prokurenta, to jego mandat w zarządzie lub radzie nadzorczej automatycznie wygasa.

71
Prokura
Jaki jest zakres odpowiedzialności prokurenta?

Za działania prokurenta wobec osób trzecich odpowiada spółka. Prokurent ponosi odpowiedzialność wobec spółki za szkodę wyrządzoną swoim działaniem na zasadach ogólnych, a także na podstawie przepisów określających odpowiedzialność w przypadku przekroczenia umocowania lub po jego wygaśnięciu.

Zawarta z prokurentem umowa określająca zakres jego obowiązków może modyfikować zakres odpowiedzialności prokurenta.

71
Prokura
Co należy zrobić, żeby skutecznie odwołać prokurenta?

Odwołać prokurę może każdy członek zarządu w każdej chwili (chociaż umowa spółki może określać inne zasady odwoływania prokurenta). Odwołanie prokury powinno być zgłoszone do rejestru przedsiębiorców.

71
Prokura
Czy prokurent może rozwiązać umowę o pracę zawartą przez spółkę?

Tak. Zawieranie umów o pracę oraz ich rozwiązywanie mieści się w zakresie „czynności związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa”.

71
Prokura
Czy prokurent może zwołać zgromadzenie wspólników?

Jeśli w umowie spółki nie została przyznana prokurentowi inicjatywa do zwołania zgromadzenia, to nie może on zwołać zgromadzenia wspólników.

72
Udziały
Czy można wydać dokumenty na potwierdzenie posiadania przez wspólnika udziałów w spółce?

Nie. Członek zarządu, który dopuszcza do wydania przez spółkę dokumentów imiennych, na okaziciela lub dokumentów na zlecenie na udziały lub prawa do zysków w spółce podlega grzywnie do 1.080.000 PLN, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do sześciu miesięcy.

72
Udziały
Czy można sprzedać/zastawić udział przed rejestracją spółki/podwyższenia kapitału zakładowego spółki?

Nie. Obrót udziałami spółki lub ich obciążanie jest dozwolone tylko po wpisie spółki do rejestru przedsiębiorców albo po zarejestrowaniu podwyższenia jej kapitału zakładowego.

Z praktyki:

Istnieje pogląd dotyczący możliwości obrotu istniejącymi udziałami przed rejestracją ich podwyższonej wartości nominalnej, ale ‒ w opinii CDZ ‒ nie zasługuje na uznanie.

72
Udziały
Czy wpłaty na pokrycie udziałów mogą być wnoszone przez wspólników do kasy spółki?

Tak. Przepisy prawa nie przewidują ograniczeń odnośnie do sposobu wnoszenia wkładów pieniężnych. Może to być dokonane przelewem na rachunek bankowy spółki lub przez wpłatę gotówki do kasy spółki.

72
Udziały
Czy konieczna jest dodatkowa umowa w celu skutecznego wniesienia wkładów niepieniężnych do spółki?

Tak. Choć uchwała zgromadzenia wspólników o podwyższeniu kapitału zakładowego oraz oświadczenie o objęciu udziałów są podstawą do wniesienia przez wspólnika wkładów niepieniężnych do spółki, to zawarcie przez spółkę ze wspólnikiem umowy wniesienia wkładu niepieniężnego jest konieczne.

Co do zasady zwykła forma pisemna umowy jest wystarczająca (przykładowe wyjątki: gdy wkładem jest nieruchomość ‒ wówczas umowa powinna być zawarta w formie aktu notarialnego, gdy wkładem są udziały w innej spółce ‒ wówczas umowa powinna być zawarta z podpisami stron notarialnie poświadczonymi). Umowa powinna być zawarta i wykonana przed zgłoszeniem podwyższenia kapitału zakładowego do rejestru przedsiębiorców.

72
Udziały
Czy członkowie zarządu mają obowiązek badać wartość wkładów niepieniężnych?

Nie. Przepisy prawa nie przewidują formalnego obowiązku kontroli wkładów niepieniężnych w tym zakresie. Jednakże zaleca się, aby zarząd ‒ w razie wątpliwości ‒ przeprowadził lub zlecił badanie wartości wkładów. Wynika to z dwóch powodów:

  • ze względu na konieczność złożenia przez członków zarządu oświadczenia o wniesieniu wkładów do spółki w całości oraz
  • ze względu na ustawową odpowiedzialnością członków zarządu za zgłoszenie zawiązania spółki lub podwyższenia jej kapitału do rejestru przedsiębiorców, jeżeli wartości wkładów niepieniężnych została znacznie zawyżona w stosunku do ich wartości zbywczej (rynkowej), a członkowie zarządu wiedzieli o takim przewartościowaniu wkładów.
72
Udziały
Czy członkowie zarządu mogą być zwolnieni od odpowiedzialności za przyjęcie znacznie zawyżonych wkładów niepieniężnych?

Nie. Od tej odpowiedzialności ani członkowie zarządu, ani wspólnik nie mogą być zwolnieni na podstawie umowy spółki lub innej umowy.

72
Udziały
Czy spółka może nabyć udziały własne?

Nie. Spółka nie może, co do zasady, nabywać własnych udziałów, czy to w wyniku obrotu pierwotnego (przez objęcie udziałów), czy też obrotu wtórnego (przez ich nabycie). Zakazane jest także przyjmowanie przez spółkę udziałów własnych w zastaw. Wyjątkami od tej reguły są:

  • nabycie udziałów własnych w drodze egzekucji na zaspokojenie roszczeń spółki (jeśli nie można ich zaspokoić z innego majątku wspólnika);
  • nabycie udziałów własnych w celu ich umorzenia;
  • nabycie 10% udziałów własnych w celu umożliwienia wspólnikom spółki przejmowanej objęcia udziałów w spółce przejmującej (przy łączeniu spółek kapitałowych);
  • nabycie 10% udziałów własnych przez spółkę przejmującą lub nowo zawiązaną przy podziale spółki kapitałowej.

W przypadku złamania przez spółkę zakazu nabywania udziałów własnych odpowiedzialność karną ponoszą członkowie zarządu, którzy do takiego nabycia dopuścili (tj. karę grzywny do 1.080.000 PLN lub karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do sześciu miesięcy).

72
Udziały
W jaki sposób można umorzyć udziały?

Udziały spółki mogą być umorzone jedynie w przypadku, gdy umowa spółki to przewiduje. Udziały mogą być umorzone:

  • za zgodą wspólnika (tzw. umorzenie dobrowolne) albo
  • bez zgody wspólnika (tzw. umorzenie przymusowe, ale wówczas przesłanki i tryb takiego umorzenia muszą być określone w umowie spółki).

Umorzenie udziału co do zasady wymaga wypłaty wspólnikowi wynagrodzenia za umorzony udział, przy czym w razie umorzenia dobrowolnego wspólnik może zgodzić się na przeprowadzenie tej procedury bez wynagrodzenia. Umorzenie udziału wymaga podjęcia uchwały przez zgromadzenie wspólników, która jednakże nie jest konieczna w razie umorzenia automatycznego (zachodzącego na skutek zaistnienia konkretnej okoliczności przewidzianej w umowie spółki). Z umorzeniem udziału może wiązać się także obowiązek obniżenia kapitału zakładowego, o ile nie dochodzi do niego z czystego zysku spółki.

72
Udziały
Czy można ustanowić udziały o różnych uprawnieniach?

Tak. Umowa spółki może przewidywać ustanowienie udziałów o szczególnych uprawnieniach. Uprzywilejowanie udziałów może dotyczyć m.in. prawa głosu (maksymalnie trzy głosy na jeden udział), prawa do dywidendy (dywidenda, która przewyższa nie więcej niż o połowę dywidendę przysługującą udziałom nieuprzywilejowanym) lub sposobu uczestniczenia w podziale majątku spółki w przypadku jej likwidacji.

72
Udziały
Czy udziały w podwyższonym kapitale zakładowym dokonanym bez zmiany umowy spółki może objąć osoba trzecia?

Nie. W przypadku podwyższenia kapitału zakładowego spółki na podstawie postanowień umowy spółki (a więc bez konieczności zmiany umowy spółki) nowe udziały mogą obejmować tylko dotychczasowi wspólnicy.

72
Udziały
Czy udziały w podwyższonym kapitale zakładowym dokonanym bez zmiany umowy spółki może objąć wspólnik w proporcji innej niż wynika z jego dotychczasowego udziału w spółce?

Nie. W przypadku podwyższenia kapitału zakładowego bez zmiany umowy spółki nowe udziały mogą być obejmowane przez wspólników jedynie w proporcji odpowiadającej ich dotychczasowemu udziałowi w kapitale zakładowym spółki.

Z orzecznictwa:

Powyższe stanowisko zostało jednoznacznie potwierdzone w uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2013 roku (sygn. akt III CZP 57/12).

72
Udziały
Jakie czynności spółka powinna podjąć w celu nabycia udziałów w innej spółce?

W celu nabycia udziałów w innej spółce należy:

  • przeprowadzić badanie ich stanu prawnego;
  • zawrzeć umowę nabycia udziałów z podpisami zbywcy i nabywcy notarialnie poświadczonymi;
  • zawiadomić tę spółkę o nabyciu udziałów (załączając umowę nabycia udziałów), gdyż przejście własności udziałów jest skuteczne wobec spółki dopiero od chwili jej zawiadomienia;
  • zawiadomić spółkę o powstaniu stosunku dominacji (o ile taki przypadek zachodzi w wyniku nabycia udziałów);
  • dopilnować, aby zarząd spółki wpisał nabywcę do księgi udziałów oraz zgłosił zmianę składu wspólników do rejestru przedsiębiorców wraz z nową listą wspólników.
72
Udziały
Czy zasadne jest badanie stanu prawnego udziałów przed ich nabyciem? Jaki powinien być zakres takiego badania?

Tak. Celem takiego badania jest przede wszystkim weryfikacja tytułu prawnego zbywcy do udziałów i ewentualnych obciążeń ustanowionych na udziałach. Badanie due diligence powinno objąć swoim zakresem m.in. następujące dokumenty/informacje:

  • umowę spółki wraz z jej wszystkimi zmianami;
  • uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego, oświadczenia o objęciu udziałów oraz dowody wpłaty/wniesienia wkładów pieniężnych/niepieniężnych;
  • umowy nabycia lub obciążenia udziałów od chwili powstania spółki;
  • wpisy do księgi udziałów;
  • uchwały uprawnionych organów spółki w przedmiocie wyrażenia zgody na zbycie udziałów spółki (jeśli były lub są wymagane zgodnie z umową spółki);
  • oświadczenia o zrzeczeniu się przez pozostałych wspólników praw przyznanych im umową spółki, np. prawa pierwszeństwa, prawa przyłączenia się do sprzedaży (tag along) lub prawa żądania sprzedaży (drag along);
  • wpisy w rejestrze przedsiębiorców;
  • zaświadczenia z rejestru zastawów lub zastawów skarbowych;

w celu ustalenia czy:

  • spółka została prawidłowo założona;
  • udziały zostały prawidłowo wydane i objęte;
  • wkłady pieniężne/niepieniężne na pokrycie udziałów zostały wpłacone/wniesione w całości;
  • zbywca udziałów posiada tytuł prawny do udziałów (a więc czy zbywca udziałów oraz jego poprzednicy skutecznie nabyli udziały od poprzednich właścicieli);
  • udziały nie są obciążone prawami lub roszczeniami osób trzecich;
  • na zbycie udziałów nie są wymagane zgody organów spółki lub organów administracji publicznej, np. MSW i UOKiK.
72
Udziały
Czy małżonek wspólnika może uniemożliwić sprzedaż przez niego udziałów w spółce?

Tak. W sytuacji gdy małżonkowie mają wspólność majątkową, małżonek wspólnika może sprzeciwić się sprzedaży udziałów w spółce. Sprzeciw taki wyrazić może w dowolnej formie, nawet ustnie. Sprzeciw jest skuteczny wobec osoby trzeciej, jeżeli mogła się z nim zapoznać przed zawarciem umowy nabycia udziałów.

72
Udziały
Czy oświadczenie wspólnika o objęciu nowych udziałów w spółce musi być zawsze sporządzone przed notariuszem?

Tak, z wyjątkiem sytuacji, gdy podwyższenie kapitału zakładowego spółki następuje na podstawie dotychczasowych postanowień umowy spółki, przewidujących maksymalną wysokość i termin podwyższenia kapitału zakładowego.

72
Udziały
Kto wykonuje prawo głosu z udziałów w przypadku ustanowienia na nich użytkowania lub zastawu?

Możliwość wykonywania prawa głosu z udziałów przez osobę inną niż ich właściciel może zostać wprowadzona wyłącznie w umowie spółki. Jeśli umowa spółki nie przewiduje takiej możliwości, podmiotem wyłącznie uprawnionym do wykonywania prawa głosu z zastawionych udziałów jest ich właściciel (zastawca).

Z praktyki:

Jeśli umowa spółki nie daje możliwości wykonywania prawa głosu zastawnikowi udziałów, możliwe jest udzielenie takiemu podmiotowi pełnomocnictwa do wykonywania prawa głosu w imieniu właściciela (zastawcy). Upoważnienie takie może wynikać z treści samej umowy o ustanowieniu zastawu, jak i z odrębnego dokumentu.

73
Spadkobiercy wspólnika
Czy spadkobiercy mogą samodzielnie wykonywać swoje prawa w spółce?

Nie. Do chwili działu spadku wszyscy spadkobiercy po zmarłym wspólniku mogą wykonywać swoje prawa w spółce wyłącznie przez wspólnego przedstawiciela. Przedstawicielem takim może być zarówno jeden ze spadkobierców, jak i osoba trzecia wybrana przez wszystkich spadkobierców.

73
Spadkobiercy wspólnika
Jakie dokumenty powinien przedstawić spadkobierca wspólnika, aby został wpisany do księgi udziałów?

Spadkobierca wspólnika powinien zawiadomić spółkę o nabyciu udziału w drodze dziedziczenia.

Wraz z zawiadomieniem spadkobierca powinien przekazać spółce dowód dziedziczenia, którym może być postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku (jego odpis) lub zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza, lub ich odpowiedniki wydane zgodnie z prawem właściwym dla spadkodawcy.

73
Spadkobiercy wspólnika
Kiedy spadkobierca wspólnika może uczestniczyć w zgromadzeniu wspólników?

Spadkobierca wspólnika może uczestniczyć w zgromadzeniu wspólników od chwili skutecznego zawiadomienia spółki o nabyciu (w drodze dziedziczenia) udziałów zmarłego wspólnika. Jeśli spadkobierców jest kilku, wtedy – do czasu przeprowadzenia działu spadku – w ich imieniu w zgromadzeniu wspólników może uczestniczyć wybrany przez nich przedstawiciel.

73
Spadkobiercy wspólnika
Czy niepełnoletni spadkobierca może wykonywać swoje prawa w spółce samodzielnie?

Nie. Niepełnoletni spadkobierca może wykonywać swoje prawa w spółce wyłącznie za pośrednictwem ustawowego przedstawiciela (rodzica). W przypadku czynności przekraczających zwykły zarząd majątkiem niepełnoletniego przedstawiciel prawny niepełnoletniego musi legitymować się uprzednim zezwoleniem sądu opiekuńczego.

Jeśli niepełnoletni spadkobierca nie ma przedstawiciela prawnego, swoje prawa korporacyjne wynikające z dziedziczonych udziałów może wykonywać za pośrednictwem opiekuna prawnego ustanowionego przez sąd opiekuńczy.

73
Spadkobiercy wspólnika
Czy można ograniczyć wstąpienie spadkobiercy do spółki w miejsce zmarłego wspólnika?

Tak. Umowa spółki może ograniczać (lub nawet wyłączyć) możliwość wstąpienia spadkobierców do spółki, przy czym wówczas umowa spółki musi określać warunki spłaty spadkobierców, pod rygorem bezskuteczności ograniczenia lub wyłączenia.

74
Oddział przedsiębiorcy zagranicznego
Co lepsze: oddział przedsiębiorcy zagranicznego czy spółka?

Lepszym rozwiązaniem dla prowadzenia biznesu w Polsce przez przedsiębiorcę zagranicznego jest założenie spółki. Koszty, formalności oraz czas potrzebny do założenia oddziału przedsiębiorcy zagranicznego są porównywalne z założeniem spółki. Natomiast oddział nie może samodzielnie i we własnym imieniu przedstawiać ofert ani zawierać umów oraz samodzielnie dochodzić swoich roszczeń na drodze sądowej.

Ograniczeniem w praktycznym funkcjonowaniu oddziału na polskim rynku jest również ustawowy nakaz, aby prowadził on działalność gospodarczą wyłącznie w granicach przedmiotu działalności przedsiębiorcy zagranicznego. Ponadto za zobowiązania oddziału odpowiada całym swoim majątkiem przedsiębiorca zagraniczny.

74
Oddział przedsiębiorcy zagranicznego
Jak utworzyć oddział spółki zagranicznej w Polsce?

W tym celu niezbędne jest podjęcie przez zarząd spółki zagranicznej uchwały wskazującej majątek przeznaczony dla oddziału, jego lokalizację w Polsce oraz co najmniej jedną osobę uprawnioną do działania w imieniu spółki zagranicznej w oddziale. Do rozpoczęcia działalności oddziału konieczny jest także wpis do rejestru przedsiębiorców, a zatem niezbędne jest przedstawienie sądowi rejestrowemu dokumentów wymaganych w postępowaniu rejestrowym.

74
Oddział przedsiębiorcy zagranicznego
Jakie dokumenty stanowią podstawę działania reprezentanta w oddziale?

Podstawą działania jest wpis reprezentanta oddziału do rejestru przedsiębiorców. W celu jego uzyskania należy przedstawić sądowi rejestrowemu dokument ustanowienia reprezentanta (uchwała zarządu przedsiębiorcy zagranicznego lub oświadczenie o ustanowieniu oraz pełnomocnictwo określające zakres umocowania reprezentanta). Ponadto przedstawić należy jego zgodę na powołanie na stanowisko, a także wskazać adres reprezentanta w Polsce.

W przypadku gdy zamiarem przedsiębiorcy zagranicznego jest zmiana (ograniczenie, rozszerzenie) zakresu ustawowego pełnomocnictwa wynikającego z faktu ustanowienia reprezentanta w oddziale, osobie sprawującej tę funkcję może zostać udzielone odrębne pełnomocnictwo do działania w imieniu przedsiębiorcy zagranicznego.

74
Oddział przedsiębiorcy zagranicznego
Czy reprezentant w oddziale musi być obywatelem polskim?

Nie. Osoba reprezentująca przedsiębiorcę zagranicznego w oddziale nie musi spełniać żadnych szczególnych wymogów, w tym nie musi być obywatelem polskim ani nie musi posługiwać się językiem polskim.

74
Oddział przedsiębiorcy zagranicznego
Czy reprezentant w oddziale musi przebywać stale w Polsce?

Nie. Osoba reprezentująca przedsiębiorcę zagranicznego w oddziale nie musi przebywać na stałe w Polsce, ale musi dysponować stałym adresem w Polsce. Informacja o adresie jest składana do rejestru przedsiębiorców.

74
Oddział przedsiębiorcy zagranicznego
Ile osób można ustanowić reprezentantami w oddziale?

Przepisy prawa nie przewidują ograniczeń w liczbie ustanowionych reprezentantów przedsiębiorcy zagranicznego w oddziale.

74
Oddział przedsiębiorcy zagranicznego
Czy zmianę w składzie zarządu przedsiębiorcy zagranicznego należy zgłosić do sądu rejestrowego?

Tak. Ustawa przewiduje obowiązek ujawniania w rejestrze przedsiębiorców osób wchodzących w skład zarządu ze wskazaniem sposobu reprezentacji.

74
Oddział przedsiębiorcy zagranicznego
W jakim zakresie działalność oddziału może różnić się od działalności przedsiębiorcy zagranicznego?

Oddział może prowadzić działalność wyłącznie w zakresie przedmiotu działalności przedsiębiorcy zagranicznego. Oznacza to, że może być to działalność identyczna z działalnością przedsiębiorcy zagranicznego lub działalność zawężona do poszczególnych aktywności przedsiębiorcy zagranicznego. Oddział nie może natomiast prowadzić działalności, która wykracza poza zakres działalności przedsiębiorcy zagranicznego.

74
Oddział przedsiębiorcy zagranicznego
Kto ponosi odpowiedzialność za zobowiązania oddziału?

Za zobowiązania oddziału odpowiada całym swoim majątkiem przedsiębiorca zagraniczny. Bez znaczenia jest wyodrębnienie majątku oddziału z majątku spółki zagranicznej czy też prowadzenie przez oddział oddzielnej rachunkowości.

74
Oddział przedsiębiorcy zagranicznego
Kto powinien podpisać sprawozdanie finansowe oddziału?

Sprawozdanie finansowe powinna podpisać osoba, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych oddziału oraz osoba kierująca oddziałem (reprezentant przedsiębiorcy zagranicznego w oddziale). Jeśli ustanowiono więcej niż jednego reprezentanta, wówczas sprawozdanie powinny podpisać wszystkie osoby sprawujące tę funkcję i ujawnione w rejestrze przedsiębiorców.

Następnie sprawozdanie finansowe powinno być zatwierdzone przez zarząd spółki zagranicznej i zgłoszone do rejestru przedsiębiorców za pośrednictwem systemu teleinformatycznego oraz opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP przez co najmniej jedną osobę fizyczną, której numer PESEL jest ujawniony w rejestrze przedsiębiorców, wpisaną jako członek zarządu przedsiębiorcy zagranicznego.

74
Oddział przedsiębiorcy zagranicznego
Czy oddział może zawierać umowy we własnym imieniu?

Nie. Oddział spółki zagranicznej nie może zawierać umów cywilnoprawnych we własnym imieniu. Stroną takich umów musi być spółka zagraniczna. Poprawne oznaczenie strony umowy powinno uwzględniać firmę spółki zagranicznej ze wskazaniem, iż na terytorium Polski prowadzi ona działalność przez oddział w Polsce (z podaniem danych rejestrowych oraz firmy oddziału). Wyjątkiem od tej zasady jest możliwość zawierania w imieniu oddziału umów o pracę, o ile spółka zagraniczna upoważniła do tego oddział.

74
Oddział przedsiębiorcy zagranicznego
Czy oddział zagranicznego przedsiębiorcy może być powodem lub pozwanym?

Zasadniczo nie. Oddziałom zagranicznych przedsiębiorców, z wyjątkiem przypadków wprost wskazanych w przepisach prawa (np. w zakresie ubezpieczeń lub prawa pracy), nie przysługuje zdolność sądowa. Oznacza to, że oddział nie może być samodzielną stroną w procesie. W takim przypadku podmiotem pozywającym lub pozywanym powinien być zawsze przedsiębiorca zagraniczny.

Z praktyki:

Zalecane jest, aby dla wykazania, iż spór dotyczy działalności wykonywanej przez oddział, precyzować w oznaczeniu strony umowy, iż przedsiębiorca prowadzi na terenie Polski działalność gospodarczą przez oddział wraz z podaniem jego nazwy oraz numeru KRS. Może mieć to kluczowe znaczenie przy ustalaniu jurysdykcji krajowej polskich sądów oraz ich właściwości miejscowej.

74
Oddział przedsiębiorcy zagranicznego
Jak zlikwidować oddział spółki zagranicznej w Polsce (w ramach UE i EOG)?

W przypadku likwidacji oddziału spółki zagranicznej w Polsce wystarczy tylko uchwała zarządu tej spółki zagranicznej o likwidacji oddziału i złożenie stosownego wniosku do sądu rejestrowego.

75
Inne
Jakie dokumenty potwierdzają status wspólnika w spółce w związku z zakazem wydawania dokumentów na udziały?

Status wspólnika w spółce potwierdzają m.in. następujące dokumenty:

  • umowa sprzedaży udziałów lub uchwała o podwyższeniu kapitału zakładowego wraz z oświadczeniem wspólnika o objęciu nowo utworzonych udziałów;
  • księga udziałów spółki podpisana przez zarząd spółki;
  • lista wspólników podpisana przez zarząd spółki;
  • odpis z rejestru przedsiębiorców (dla wspólników posiadających co najmniej 10% udziałów w kapitale zakładowym spółki).
75
Inne
Czy wspólnik może potrącać swoją wierzytelność wobec spółki z wierzytelnością spółki względem wspólnika z tytułu należnej wpłaty na poczet udziałów?

Nie, jeżeli do potrącenia miałby dojść na podstawie jednostronnego oświadczenia wspólnika złożonego spółce. Jest natomiast dozwolone potrącenie umowne, czyli w wyniku zawarcia przez spółkę i wspólnika umowy w tym zakresie.

75
Inne
Co daje wspólnikowi prawo indywidualnej kontroli w spółce?

Na prawo kontroli składają się trzy uprawnienia:

  • prawo przeglądania ksiąg i dokumentów spółki w siedzibie spółki;
  • prawo sporządzenia bilansu dla swego użytku oraz
  • prawo żądania wyjaśnień od zarządu.

Prawo to może być realizowane przez wspólnika wraz z upoważnioną przez niego osobą (np. audytorem).

Z praktyki:

Wspólnik nie może udzielić pełnomocnictwa osobie trzeciej do wykonania ww. uprawnień w spółce.

75
Inne
Kiedy można wyłączyć lub ograniczyć indywidualną kontrolę wspólnika w spółce?

Prawo indywidualnej kontroli wspólnika w spółce może być wyłączone lub ograniczone jedynie w przypadku, gdy umowa spółki tak stanowi, a w spółce zostanie ustanowiona rada nadzorcza (lub komisja rewizyjna).

75
Inne
Jakie uprawnienie ma wspólnik, gdy zarząd odmawia mu indywidualnej kontroli?

W takiej sytuacji wspólnik może:

  • żądać rozstrzygnięcia sprawy uchwałą wspólników, która powinna być powzięta w terminie jednego miesiąca od dnia zgłoszenia żądania;

a jeżeli uchwała taka nie zostanie podjęta, wówczas może

  • złożyć wniosek do sądu rejestrowego o zobowiązanie zarządu do udzielenia wyjaśnień lub udostępnienia do wglądu dokumentów bądź ksiąg spółki; wniosek powinien być złożony w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania zawiadomienia o odmownej uchwale lub od bezskutecznego upływu ww. miesięcznego terminu.
75
Inne
Z którym momentem zmiana umowy spółki jest obowiązująca?

Zmiana umowy spółki obowiązuje od dnia jej wpisu w rejestrze przedsiębiorców. Zmiana umowy spółki wymaga podjęcia stosownej uchwały przez zgromadzenie wspólników oraz rejestracji w rejestrze przedsiębiorców.

75
Inne
Z jaką chwilą następuje zmiana adresu spółki?

Zmiana adresu spółki następuje z dniem podjęcia stosownej uchwały przez zarząd lub z inną chwilą określoną taką uchwałą. Choć wpis informacji o zmianie adresu do rejestru przedsiębiorców jest obowiązkowy, to nie decyduje on o momencie tej zmiany.

75
Inne
Kiedy zostanie ustanowiony kurator w spółce?

Powołanie kuratora w spółce następuje w przypadku, gdy:

  • spółka nie może prowadzić swoich spraw z powodu braku powołanych do tego organów;
  • konieczne jest podjęcie czynności procesowych niecierpiących zwłoki w postępowaniu cywilnym, a spółka nie posiada organu powołanego do jej reprezentowania;
  • spółka wpisana do rejestru przedsiębiorców (pomimo stosowania grzywien) nie wykonuje obowiązków rejestrowych (tj. nie składa do rejestru przedsiębiorców wniosku o wpis lub dokumentów, których złożenie jest obowiązkowe).
75
Inne
Czy spółka może zmienić swoją firmę na dowolną nazwę?

Zasadniczo tak. Nowa nazwa spółki musi jednak odróżniać się dostatecznie od firm innych przedsiębiorców prowadzących działalność na tym samym rynku. Badanie w powyższym zakresie przeprowadza sąd rejestrowy z urzędu w postępowaniu o wpis zmiany umowy spółki do rejestru przedsiębiorców. Żeby jednak nie narazić spółki na niepotrzebne koszty, weryfikację lepiej przeprowadzić we własnym zakresie przed dokonaniem zmiany umowy spółki.

Modyfikacji nazwy spółki dokonuje się przez zmianę umowy spółki w formie aktu notarialnego.

141
Założenie spółki przez internet
Czy można samodzielnie założyć spółkę z o.o. przez Internet?

Tak, ale wszyscy wspólnicy i członkowie zarządu muszą posiadać profil zaufany ePUAP albo kwalifikowany podpis elektroniczny. Ponadto należy pamiętać, że umowa takiej spółki może nie zabezpieczać interesów wspólników.

141
Założenie spółki przez internet
Co jest potrzebne, żeby zarejestrować spółkę z o.o. przez Internet?

Założenie spółki z o.o. przez Internet wymaga najpierw uzyskania profilu zaufanego ePUAP albo kwalifikowanego podpisu elektronicznego przez wszystkich wspólników i członków zarządu oraz utworzenia konta w systemie teleinformatycznym Ministerstwa Sprawiedliwości. Następnie należy wypełnić formularze, zapłacić opłatę sądową i złożyć wniosek do KRS za pośrednictwem systemu teleinformatycznego Ministerstwa Sprawiedliwości.

W przypadku rejestracji z wykorzystaniem profilu zaufanego ePUAP dodatkowo należy złożyć w wersji papierowej w KRS oświadczenie o statusie spółki jako cudzoziemca/niecudzoziemca oraz informację o adresach do doręczeń członków zarządu i podmiotów uprawnionych do powoływania zarządu tej spółki.

141
Założenie spółki przez internet
Czy przy rejestracji spółki z o.o. przez Internet można pokryć kapitał zakładowy wkładami niepieniężnymi (np. samochód lub know-how)?

Nie, wkłady mogą być wniesione wyłącznie w gotówce.

141
Założenie spółki przez internet
Ile trwa rejestracja spółki z o.o. przez Internet?

Ustawowo rejestracja powinna trwać 24 godziny od wysłania wniosku w systemie teleinformatycznym Ministerstwa Sprawiedliwości, ale w praktyce trwa około 5 dni roboczych.

141
Założenie spółki przez internet
Czy umowa spółki założonej przez Internet zabezpiecza interesy wspólników?

Umowa spółki założonej przez Internet nie zabezpiecza interesów wspólników. W przypadku gdy w spółce ma być co najmniej dwóch wspólników, należy – po zarejestrowaniu internetowej spółki - zmienić umowę spółki lub zawrzeć umowę wspólników, przewidującą rozwiązania dla sytuacji jak impas w podejmowaniu kluczowych uchwał, rozliczenia wspólników w przypadku wyjścia jednego/kilku z nich ze spółki, zabezpieczenie spółki przed konkurencją ze strony wychodzących wspólników itp.

141
Założenie spółki przez internet
Czym się różni rejestracja spółki przez Internet od tradycyjnego sposobu utworzenia spółki z o.o. (tj. zawarcia umowy spółki przed notariuszem i złożenie wniosku w formie papierowej w KRS)

W przypadku sposobu tradycyjnego główne różnice to wyższe koszty (m.in. 360 PLN taksy notarialnej oraz 500 PLN opłaty sądowej zamiast 350 PLN opłaty sądowej), dłuższy czas (od 3 do 6 tygodni) oraz więcej formalności (m.in. wizyta u notariusza wszystkich wspólników). Korzyścią jest możliwość sporządzenia umowy spółki uwzględniającej interesy wspólników już w chwili zawiązywania spółki.

W przypadku spółki internetowej - w celu dostosowania umowy spółki do potrzeb wspólników – należy dokonać jej zmiany przed notariuszem po zarejestrowaniu spółki oraz ponowne złożyć wniosek do KRS o rejestrację zmiany umowy spółki.

Wzory dokumentów

Powołanie, zawieszenie i odwołanie członka zarządu
Powołanie, zawieszenie i odwołanie członka zarządu
Powołanie, zawieszenie i odwołanie członka zarządu
Powołanie, zawieszenie i odwołanie członka zarządu
Powołanie, zawieszenie i odwołanie członka zarządu
Powołanie, zawieszenie i odwołanie członka zarządu
Powołanie, zawieszenie i odwołanie członka zarządu
Powołanie, zawieszenie i odwołanie członka zarządu
Szczególny status członka zarządu
Obowiązki członków zarządu
Obowiązki członków zarządu
Obowiązki członków zarządu
Obowiązki członków zarządu
Obowiązki członków zarządu
Zakończenie roku obrotowego spółki
Zakończenie roku obrotowego spółki
Zakończenie roku obrotowego spółki
Zakończenie roku obrotowego spółki
Zgromadzenie wspólników
Zgromadzenie wspólników
Zgromadzenie wspólników
Oddział przedsiębiorcy zagranicznego
Oddział przedsiębiorcy zagranicznego

CDZ LEGAL CARE – portal stworzony i prowadzony przez kancelarię Chajec, Don-Siemion & Żyto

ul. Wspólna 70
00-687 Warszawa
t: +48 22 496 82 00
info@cdzlegalcare.com.pl

Informacje i wzory zawarte w CDZ Legal Care nie stanowią porady prawnej.
Kancelaria Chajec, Don-Siemion i Partnerzy nie ponosi odpowiedzialności za skutki wykorzystania tych informacji
bez uprzedniej analizy konkretnego stanu faktycznego.

POLITYKA PRYWATNOŚCI

CHAJEC, DON-SIEMION I PARTNERZY sp. k. z siedzibą w Warszawie
Sąd Rejestrowy: Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego
KRS: 0000184058, NIP: 526-27-40-114