Własność intelektualna

FAQ

64
Prawa autorskie
Co to jest utwór i jakie są jego rodzaje?

Prawo autorskie za utwór uznaje każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Autorem utworu może być każdy, bez względu na wykształcenie, umiejętności czy wiek. Utworem mogą być także prace stworzone przez dzieci.

Utworami są w szczególności:

  • utwory wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe);
  • utwory plastyczne;
  • utwory fotograficzne;
  • utwory wzornictwa przemysłowego;
  • utwory architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne;
  • utwory muzyczne i słowno-muzyczne;
  • utwory sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne;
  • utwory audiowizualne (w tym filmowe).
64
Prawa autorskie
Czy z utworu dostępnego w Internecie można korzystać bez ograniczeń?

Co do zasady z utworu dostępnego w Internecie nie można korzystać bez ograniczeń, chyba że jest to korzystanie wyłącznie dla własnego użytku osobistego (tzw. dozwolony użytek osobisty). Dozwolony użytek nie dotyczy przedsiębiorców, nawet gdy wykorzystanie utworów odbywa się na zasadach niekomercyjnych. Z dozwolonego użytku osobistego wyłączone są m.in. programy komputerowe oraz elektroniczne bazy danych spełniające cechy utworów.

64
Prawa autorskie
Czy spółka może dowolnie korzystać z raportu opracowanego na jej zlecenie?

W przypadku zamówienia raportu zakres korzystania zależy od zapisów umowy łączącej strony. Jeżeli raport zawiera np. metodologię badań, która ma charakter utworu, to zakres wykorzystania wyników badań zawartych w raporcie powinien zostać uregulowany w umowie. Brak takich zapisów powoduje, że autorskie prawa majątkowe przysługują zleceniobiorcy, a możliwość wykorzystania takiego raportu jest bardzo ograniczony.

Z praktyki:

Zamawiający powinien zadbać o wprowadzenie do umowy zapisów dotyczących nabycia autorskich praw majątkowych do raportu w możliwie najszerszym zakresie.

64
Prawa autorskie
Czy reklama (slogan reklamowy) może być utworem?

Co do zasady slogan reklamowy może być utworem pod warunkiem, że będzie odznaczał się indywidualnością i oryginalnością. Długość sloganu nie ma tutaj zasadniczego znaczenia. Ponieważ jednak trudno jest zapewnić sloganowi ochronę z punktu widzenia Prawa autorskiego, korzystniejsze może być zarejestrowanie go jako znaku towarowego i zapewnienie ochrony w ramach Prawa własności przemysłowej.

Z praktyki:

W orzecznictwie uznano, że utworem nie są m.in. hasła reklamowe „Cukier krzepi”, „Serce jak dzwon” czy „Think different” (Apple).

64
Prawa autorskie
Jakiej ochronie podlega utwór?

Utwór podlega ochronie na podstawie Prawa autorskiego. Ochrona ta nie jest zależna od tego, czy spełnione zostały jakiekolwiek formalności, nie jest też wymagana żadna rejestracja.

Prawa do utworu przysługują co do zasady jego twórcy, któremu przysługuje prawo do korzystania z utworu, rozporządzania nim i do uzyskania wynagrodzenia za korzystanie z utworu przez osoby trzecie.

64
Prawa autorskie
Czy każdy utwór podlega ochronie?

Ochronie na postawie Prawa autorskiego podlega każdy utwór, który ma charakter twórczy. Prawo autorskie nie chroni natomiast pomysłów, odkryć, idei, procedur, metod i zasad działania.

Nie stanowią przedmiotu prawa autorskiego także:

  • akty normatywne lub ich urzędowe projekty;
  • urzędowe dokumenty, materiały, znaki i symbole;
  • opublikowane opisy patentowe lub ochronne;
  • proste informacje prasowe.
64
Prawa autorskie
Co tą są autorskie prawa majątkowe i osobiste?

Autorskie prawa osobiste wyrażają więź twórcy z utworem, która przejawia się w szczególności w prawie do oznaczenia autorstwa utworu albo do udostępniania go anonimowo. Obejmują także prawo do nienaruszalności treści i formy utworu oraz jego rzetelnego wykorzystania, decydowania o pierwszym udostępnieniu utworu publiczności i nadzoru nad sposobem korzystania z utworu.

Autorskie prawa majątkowe dotyczą ekonomicznego aspektu korzystania z utworu. W ramach tej kategorii praw twórcy przysługuje wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do otrzymania wynagrodzenia za korzystanie z utworu.

64
Prawa autorskie
Czy można zrzec się autorskich praw osobistych lub majątkowych?

Autorskie prawa osobiste są nieograniczone w czasie i nie podlegają zrzeczeniu się. Uprawniony autor może natomiast dowolnie decydować o autorskich prawach majątkowych, w tym przenosić je na inne osoby lub zrzec się tych praw.

Z praktyki:

Choć uprawniony nie może zrzec się autorskich praw osobistych, to w umowie może zobowiązać się do ich niewykonywania lub upoważnić inną osobę do wykonywania tych praw w jego imieniu.

64
Prawa autorskie
Czy ochrona utworu jest uzależniona od jego zarejestrowania?

Nie, w Polsce utwory nie podlegają zarejestrowaniu ani zgłoszeniu. Ochrona przysługuje twórcy niezależnie od spełnienia jakichkolwiek formalności.

64
Prawa autorskie
Ile lat chroniony jest utwór?

Autorskie prawa majątkowe do utworu przysługują przez siedemdziesiąt lat od śmierci twórcy, a w przypadku, gdy utwór był dziełem kilku twórców, termin ten liczony jest od śmierci ostatniego z nich. Czas ochrony praw autorskich do utworów audiowizualnych liczony jest od śmierci ostatniej zmarłej spośród następujących osób: głównego reżysera, autora scenariusza, autora dialogów, kompozytora muzyki skomponowanej do utworu audiowizualnego.

Autorskie prawa osobiste są nieograniczone w czasie, jednak zmieniają swój charakter po śmierci twórcy.

Z praktyki:

Utwory pewnych twórców podlegają specjalnej ochronie. Dotyczy to m.in. dzieł Fryderyka Chopina.

64
Prawa autorskie
Jak można nabyć prawa do korzystania z utworu?

Są dwa sposoby nabycia praw do korzystania z utworu: uzyskanie licencji (zezwolenia na korzystanie z utworu) lub nabycie autorskich praw majątkowych.

Poprzez udzielenie licencji uprawniony wyraża zgodę na korzystanie z jego utworu na określonych zasadach, jednak on sam nie traci autorskich praw majątkowych do tego utworu. Umowa licencyjna powinna zostać zawarta na piśmie dla celów dowodowych, jednak może być udzielona także w innej formie. Formę pisemną pod rygorem nieważności powinna mieć natomiast umowa o udzieleniu licencji wyłącznej.

Nabycie autorskich praw majątkowych wywołuje skutek dalej idący: na nabywcę przechodzą autorskie prawa majątkowe w określonym zakresie, a zbywca traci prawa do utworu w tym zakresie. Umowa nabycia autorskich praw majątkowych musi być sporządzona na piśmie pod rygorem nieważności.

64
Prawa autorskie
Co to jest opracowanie utworu?

Opracowanie cudzego utworu to w szczególności jego tłumaczenie, przeróbka i adaptacja. Polega ono na nadaniu istniejącemu już utworowi nowej formy. W opracowaniu utworu możemy odnaleźć utwór pierwotny. Rozpowszechnianie opracowania, korzystanie z niego oraz przenoszenie praw do opracowania wymaga zgody autora utworu pierwotnego. Twórca utworu pierwotnego może cofnąć zezwolenie na wykorzystanie jego utworu, jeżeli w ciągu pięciu lat od udzielenia zgody opracowanie nie zostało rozpowszechnione. Twórca opracowania ma obowiązek wskazania na jego egzemplarzu twórcę i tytuł utworu pierwotnego.

64
Prawa autorskie
Czy trzeba uzyskać pozwolenie na przetłumaczenie cudzego utworu?

Tłumaczenie dzieła jest opracowaniem cudzego utworu i jeżeli ma być wykorzystywane, wymagana jest zgoda autora tłumaczonego dzieła. Za opracowanie nie uznaje się np. tłumaczeń jadłospisów czy programów teatralnych, zgody nie wymaga również tłumaczenie dzieła „do szuflady”, gdy nie chcemy upublicznić naszej pracy. Tłumaczenie, jak każde opracowanie, stanowi odrębny utwór, do którego prawa służą jego twórcy, czyli tłumaczowi. Na egzemplarzu tłumaczenia należy wskazać autora pierwotnego dzieła.

64
Prawa autorskie
Co to jest dozwolony użytek utworu?

Dozwolony użytek jest to prawo do nieodpłatnego korzystania z utworu bez zezwolenia twórcy. Aby takie korzystanie było legalne, musi ono dotyczyć pojedynczych egzemplarzy oraz musi polegać na korzystaniu z utworu przez krąg osób pozostających w związku osobistym, w szczególności pokrewieństwa, powinowactwa lub stosunku towarzyskiego (tzw. dozwolony użytek osobisty). Możliwe jest również korzystanie z dzieła bez zgody uprawnionego podmiotu ze względu na ważny interes publiczny oraz potrzeby kulturalno-oświatowe. Jedną z form dozwolonego użytku jest także tzw. prawo cytatu, czyli prawo zamieszczenia fragmentu utworu w większym dziele.

87
Utwory pracownicze
Co to jest utwór pracowniczy?

Utwór pracowniczy to utwór stworzony przez pracownika w ramach wykonywania obowiązków pracowniczych. Obowiązki te mogą wynikać z umowy o pracę, a także z poleceń służbowych pod warunkiem, że dodatkowe obowiązki mieszczą się w zakresie wyznaczonym w umowie o pracę.

Z praktyki:

Do utworów powstałych w ramach stosunku pracy nie zaliczymy takich, które wprawdzie zostały stworzone w godzinach pracy, ale bez związku z zakresem obowiązków pracownika.

87
Utwory pracownicze
Kto nabywa prawa do utworu pracowniczego?

Jeżeli umowa o pracę nie stanowi inaczej, pracodawca, którego pracownik stworzył utwór w ramach wykonywania obowiązków służbowych nabywa autorskie prawa majątkowe do takiego utworu. Nabycie odbywa się automatycznie, bez konieczności składania jakichkolwiek oświadczeń w tym zakresie przez którąkolwiek ze stron.

Jeżeli pracodawca, w okresie dwóch lat od daty przyjęcia utworu, nie przystąpi do jego rozpowszechniania, twórca (pracownik) może wyznaczyć pracodawcy na piśmie odpowiedni termin na rozpowszechnienie z takim skutkiem, że po bezskutecznym upływie terminu prawa uzyskane przez pracodawcę wraz z własnością przedmiotu, na którym utwór utrwalono, powracają do pracownika.

87
Utwory pracownicze
Czy pracownikowi przysługuje dodatkowe wynagrodzenie z tytułu stworzenia utworu?

Co do zasady nie. Wynagrodzenie z tytułu stworzenia utworu pracowniczego zawarte jest w wynagrodzeniu z tytułu umowy o pracę, chyba że strony inaczej ustaliły w umowie o pracę. W pewnych warunkach możliwe jest ustalenie odrębnego wynagrodzenia za stworzenie przez pracownika utworów z zachowaniem ulg podatkowych przysługujących twórcom.

87
Utwory pracownicze
Do kogo należą prawa do utworu stworzonego przez pracownika w godzinach pracy, ale poza zakresem jego obowiązków pracowniczych?

Autorskie prawa majątkowe do takiego utworu przysługują pracownikowi. Do utworów powstałych w ramach stosunku pracy nie zaliczmy takich, które zostały wykonane „przy okazji”, bez związku z zakresem obowiązków pracownika. Nie ma tutaj znaczenia, że pracownik korzystał ze służbowego sprzętu, materiałów pracodawcy lub wykorzystywał nabyte u niego umiejętności ani to, że pracodawca tolerował taką sytuację.

Z praktyki:

Jeżeli pracodawca jest zainteresowany nabyciem praw do takiego utworu, powinien zawrzeć z pracownikiem odrębną umowę, w której ureguluje kwestię dodatkowego wynagrodzenia i przeniesienie autorskich praw majątkowych na pracodawcę. Rozszerzenie zakresu obowiązków pracownika w drodze wypowiedzenia zmieniającego warunki umowy o pracę nie będzie skutkować nabyciem praw do utworów stworzonych przed zmianą tych warunków.

87
Utwory pracownicze
Czy utworem pracowniczym są utwory stworzone w ramach umowy zlecenia lub o dzieło?

Nie, utwory pracownicze to wyłącznie utwory stworzone w ramach stosunku pracy. Utwory stworzone na podstawie umowy o dzieło lub umowy zlecenia nie będą utworami pracowniczymi, zatem autorskie prawa majątkowe do nich będą przysługiwać wykonawcy (autorowi). Jeżeli zleceniodawca chciałby nabyć autorskie prawa majątkowe do tych utworów, powinien zadbać o wprowadzenie stosownych regulacji w umowie z wykonawcą.

Z praktyki:

Strony w umowie mogą ustalić, że zleceniodawca będzie nabywał autorskie prawa majątkowe do wszystkich utworów stworzonych przez wykonawcę przy wykonywaniu danej umowy oraz w ramach wynagrodzenia należnego za wykonanie umowy. Za każdym razem musi być jednak określone, jaki utwór jest przedmiotem przejścia praw i na jakich polach eksploatacji.

88
Programy komputerowe
Czy program komputerowy jest utworem?

Tak, program komputerowy może być utworem, pod warunkiem że ma wszystkie cechy, jakie wymagane są do uznania dzieła za utwór, czyli przede wszystkim musi mieć indywidualny i oryginalny charakter.

88
Programy komputerowe
Jak jest chroniony program komputerowy?

Prawo autorskie co do zasady nakazuje traktować program komputerowy jak utwór literacki. W uproszczeniu należy więc przyjąć, że program komputerowy podlega pełnej ochronie i nie może być kopiowany bez zgody uprawnionego z tytułu autorskich praw majątkowych do programu. Wyjątkiem jest robienie zapasowych kopii bezpieczeństwa na własne potrzeby. Należy pamiętać, że o ile program podlega ochronie prawnej, to już idee i zasady będące jego podstawą nie są chronione.

88
Programy komputerowe
Czym się różni się korzystanie z programu komputerowego od korzystania z innych utworów?

Z praktycznego punktu widzenia zasady korzystania z programu komputerowego są bardziej rygorystyczne niż korzystania z innych utworów. W codziennych sytuacjach nie wolno między innymi korzystać z programów komputerowych w ramach tzw. dozwolonego użytku osobistego. Istotnie ograniczone są również możliwości robienia kopii, z wyjątkiem tzw. kopii bezpieczeństwa.

W odniesieniu do programów komputerowych wyłączone są również inne licencje ustawowe, takie jak: korzystanie z utworu do celów dydaktycznych, użyczanie przez biblioteki i instytucje naukowe czy oświatowe, korzystanie dla dobra osób niepełnosprawnych, postępowań administracyjnych lub sądowych, czy korzystanie z utworu w związku z prezentacją lub naprawą sprzętu.

88
Programy komputerowe
Komu przysługują prawa do programu komputerowego?

Prawa do programu komputerowego przysługują co do zasady jego twórcy. W przypadku gdy twórca wykonał program, będąc zatrudniony na umowę o pracę, prawa te przysługują jego pracodawcy. Prawa do programu mogą także przysługiwać osobie, która je nabędzie od innej osoby posiadającej takie prawa.

88
Programy komputerowe
Do czego upoważnia licencja na korzystanie z programu komputerowego?

Licencja określa zakres dozwolonego korzystania z programu komputerowego przez osobę, która licencje otrzymała (licencjobiorca). Treść licencji przesądza, na ilu komputerach możemy używać programu, czy możemy go używać do działalności komercyjnej, na jakim obszarze możemy z programu korzystać, czy możemy licencję przekazać lub udzielić dalszych licencji. Licencja jest uprawnieniem udzielanym najczęściej przez osobę, której przysługują pełne prawa majątkowe do programu. W szczególnych wypadkach licencję można uzyskać od podmiotu, który sam posiada licencję, pod warunkiem że zawarto w niej prawo do udzielania dalszych licencji.

88
Programy komputerowe
Czy umowa o opracowanie strony internetowej powinna regulować kwestie praw autorskich?

Tak, strona internetowa zawiera wiele elementów, które są chronione Prawem autorskim, poczynając od układu graficznego, poszczególnych grafik czy treści, a kończąc na skryptach czy elementach oprogramowania, które zarządzają stroną. W zależności od stopnia skomplikowania strony i zakresu jej dostosowania do indywidualnych potrzeb, kwestie praw autorskich będą mniej lub bardziej złożone.

89
Umowy dotyczące praw autorskich
Czym różni się umowa nabycia autorskich praw majątkowych od licencji?

Poprzez nabycie (przeniesienie) majątkowych praw autorskich nabywca uzyskuje, na konkretnym polu eksploatacji, prawa do eksploatacji danego utworu, a zbywca prawa te traci. Nabywca może wiec samodzielnie korzystać z majątkowych praw autorskich i osiągać z tego tytułu korzyści ekonomiczne, w szczególności udzielając odpłatnych licencji. Przeniesienie praw autorskich jest nieograniczone w czasie i nie może zostać wypowiedziane.

Licencja to jedynie uprawnienie do korzystania przez oznaczony czas z utworu na zasadzie wyłączności lub bez wyłączności (co oznacza, że z utworu mogą korzystać równocześnie inni licencjobiorcy). Licencja może zostać wypowiedziana.

89
Umowy dotyczące praw autorskich
Jakie są najważniejsze elementy umowy przeniesienia autorskich praw majątkowych?

Umowa przeniesienia praw autorskich powinna zawierać wyraźne określenie utworu oraz pól eksploatacji, na jakich następuje przeniesienie praw. Jeżeli przeniesienie praw autorskich miałoby odbywać się nieodpłatnie, należy wyraźnie to wskazać w umowie.

89
Umowy dotyczące praw autorskich
Jakie są najważniejsze elementy umowy licencyjnej?

Umowa licencji powinna przede wszystkim w sposób jasny określać jej przedmiot (utwór) oraz pola eksploatacji, czyli zakres dozwolonego korzystania z utworu, z określeniem ponadto miejsca (zasięgu terytorialnego) i czasu tego korzystania. Jeśli licencjobiorca ma mieć możliwość udzielania dalszych licencji np. podwykonawcom, to stosowne pozwolenie musi zostać zawarte w umowie licencyjnej. Podobnie wyraźnie należy wskazać, czy z tytułu licencji uprawnionemu przysługuje wynagrodzenie.

89
Umowy dotyczące praw autorskich
Czym różni się licencja wyłączna od niewyłącznej?

Dzięki licencji niewyłącznej licencjobiorca uzyskuje prawo do korzystania z utworu, ale w taki sposób, który nie wyklucza, że z tego samego utworu (nie mylić z egzemplarzem!) mogą korzystać równocześnie inni licencjobiorcy. Licencja wyłączna przyznaje licencjobiorcy prawo do korzystania z utworu bez równoczesnego korzystania przez inne osoby z tego samego utworu na tych samych polach eksploatacji.

89
Umowy dotyczące praw autorskich
Czy umowa nabycia autorskich praw majątkowych musi być sporządzona na piśmie?

Umowa nabycia praw autorskich musi być sporządzona na piśmie. Taka umowa sporządzona w innej formie będzie nieważna.

Z praktyki:

Nieważne będzie nabycie autorskich praw majątkowych wyłącznie na podstawie faktury.

89
Umowy dotyczące praw autorskich
Czy licencja musi być sporządzona na piśmie?

Jedynie umowa licencji wyłącznej musi być sporządzona na piśmie. Znacznie częstsza licencja niewyłączna może być udzielona w dowolnej formie.

89
Umowy dotyczące praw autorskich
Co to jest sublicencja i czy można jej dowolnie udzielać?

Sublicencja to uprawnienie do korzystania z utworu udzielone przez licencjobiorcę, który nie jest posiadaczem autorskich praw majątkowych. Sublicencji może udzielić tylko taki licencjobiorca, któremu umowa licencyjna wyraźnie na to pozwala.

89
Umowy dotyczące praw autorskich
Czy otrzymanie i zapłacenie faktury wystarcza do nabycia autorskich praw majątkowych/licencji?

Nie, otrzymanie i zapłacenie faktury nie wystarcza do nabycia majątkowych praw autorskich ani do uzyskania licencji. Konieczne jest zawarcie umowy licencyjnej, która co najmniej sprecyzuje pola eksploatacji, których dotyczy nabywane uprawnienie.

89
Umowy dotyczące praw autorskich
Czy w sytuacji braku wyraźnych zapisów umownych można uznać, że spółka nabyła prawa autorskie lub uzyskała licencję?

Co do zasady bez wyraźnych postanowień umownych dot. praw autorskich nie można uznać, że spółka nabyła prawa lub uzyskała licencję. Wyjątkiem jest sytuacja nabycia przez pracodawcę praw do utworu, w tym programu komputerowego, stworzonego przez jego pracownika w ramach umowy o pracę.

90
Domeny internetowe
Komu przysługują prawa do domeny?

Prawa z domeny internetowej przysługują podmiotowi, na który domena jest zarejestrowana. Podmiot rejestrujący domenę internetową nie staje się jej właścicielem, a jedynie, jako użytkownik domeny, ma prawo do posługiwania się nią przez określony czas.

90
Domeny internetowe
W jaki sposób można nabyć prawa do domeny?

Nabycie prawa do domeny następuje poprzez jej zarejestrowanie na rzecz zainteresowanego podmiotu. Możliwe jest również nabycie domeny od jej dotychczasowego właściciela np. w ramach umowy sprzedaży, zamiany, darowizny. Dla ważności takiej umowy wymagana jest forma pisemna, a nowy uprawniony do domeny właściciel powinien zostać ujawniony w rejestrze NASK.

90
Domeny internetowe
Gdzie rejestruje się domenę?

Rejestracji domen internetowych dokonują akredytowani partnerzy NASK, których listę znaleźć można pod linkiem https://www.dns.pl/porozumienie/partner.html.

Z praktyki:

Prawa z rejestracji domeny przysługują przez określony czas. Należy pamiętać o regularnym wnoszeniu opłat z tytułu korzystania z domeny oraz z serwera, na którym zamieszczona jest strona; w przeciwnym razie po upływie opłaconego okresu prawa te wygasną.

90
Domeny internetowe
Czy można przenieść prawa do domeny?

Podmiot, któremu przysługują prawa do domeny internetowej, może przenieść te prawa w formie cesji praw i obowiązków. Aby tego dokonać, należy sprawdzić, jaką procedurę cesji stosuje podmiot, u którego domena została zarejestrowana.

90
Domeny internetowe
Gdzie można sprawdzić, do kogo należy domena?

Sprawdzenia, do kogo należy dana domena internetowa, można dokonać w Krajowym Rejestrze Domen pod adresem www.dns.pl.

91
Wynalazki
Co to jest wynalazek i jak jest chroniony?

Wynalazek jest to rozwiązanie problemu technicznego nadające się do zastosowania w działalności produkcyjnej. Ochrona patentowa może być udzielona na wynalazki, które są nowe (nie są częścią stanu techniki), posiadają poziom wynalazczy (tzn. nie wynika on dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki) oraz nadają się do przemysłowego zastosowania (jeżeli na podstawie wynalazku może być uzyskany określony wytwór lub może on zostać wykorzystywany, w rozumieniu technicznym, w działalności przemysłowej.

Z praktyki:

Program komputerowy nie jest wynalazkiem, lecz utworem i korzysta z ochrony przyznanej utworom w rozumieniu Prawa autorskiego (patrz szerzej pkt 3.01).

91
Wynalazki
Co to jest patent?

Patent jest to prawo do wyłącznego korzystania z wynalazku przez określony czas, w sposób zarobkowy na wybranym terytorium, przyznany przez wyznaczony do tego organ.

Korzystanie z wynalazku objętego patentem obejmuje wszelkie postaci stosowania wynalazku, czerpania korzyści z wynalazku oraz dysponowania nim (np. sprzedaż praw z patentu).

91
Wynalazki
Gdzie można uzyskać patent i czy jest to obowiązkowe?

W zależności od tego, na jakim terytorium wynalazek ma korzystać z ochrony patentowej, uprawniony może ubiegać się o udzielenie ochrony patentowej w Urzędzie Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej (ochrona w Polsce), Europejskim Urzędzie Patentowym (ochrona we wszystkich krajach członkowskich Unii Europejskiej) lub w Biurze Międzynarodowym Światowej Organizacji Własności Intelektualnej WIPO (ochrona we wskazanych krajach).

Uzyskanie patentu na wynalazek nie jest obowiązkowe, jednak wynalazek korzysta z ochrony dopiero po uzyskaniu patentu.

Z praktyki:

Uprawiony może dokonać zgłoszenia samodzielnie lub może korzystać z pomocy rzecznika patentowego. Procedura rozpatrywania zgłoszenia jest podobna we wszystkich urzędach.

91
Wynalazki
Czy można korzystać z wynalazku, który nie uzyskał patentu?

Uzyskanie patentu na wynalazek nie jest konieczne do korzystania z niego, jednak gwarantuje uprawnionemu więcej praw.

Z praktyki:

Procedura uzyskania patentu wymaga od zgłaszającego dokładnego opisania wynalazku, który to opis zostaje ujawniony poprzez publikację zgłoszenia wynalazku. Zdarzają się sytuacje, w których uprawniony świadomie rezygnuje z przywilejów zagwarantowanych przez patent, aby uniknąć konieczności ujawnienia informacji dotyczących wynalazku. W takim przypadku wynalazek może być chroniony jako tajemnica przedsiębiorstwa przepisami o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

91
Wynalazki
Od kiedy przysługuje ochrona patentowa i jak długo trwa?

Jeżeli właściwy urząd wyda prawomocną decyzję o udzieleniu patentu na wynalazek, ochrona trwa już od dnia dokonania zgłoszenia do urzędu.

Ochrona patentowa wynosi maksymalnie 20 lat od daty dokonania zgłoszenia, pod warunkiem uiszczenia w terminie wszystkich opłat związanych z udzieleniem i utrzymaniem ochrony wynalazku.

91
Wynalazki
Kiedy można korzystać z cudzego wynalazku?

Korzystanie z cudzego wynalazku jest możliwe jedynie za zgodą uprawnionego. Uprawniony może udzielić licencji na korzystanie z jego wynalazku w określony sposób, przy czym licencja może przyznawać licencjobiorcy prawo do wyłącznego korzystania z wynalazku (licencja wyłączna) lub może stanowić, że z wynalazku mogą korzystać także inne podmioty (licencja niewyłączna).

Prawo własności przemysłowej przewiduje przypadki tzw. dozwolonego użytku osobistego, gdy korzystanie z wynalazku nie wymaga (na zasadzie wyjątku) zgody uprawnionego. Dotyczy to m.in. stosowania wynalazku do celów badawczych i doświadczalnych, do dokonania jego oceny, analizy lub nauczania.

91
Wynalazki
Jakie są sankcje za korzystanie z cudzego wynalazku bez zezwolenia?

Uprawniony z patentu, którego prawa zostały naruszone, może żądać od naruszyciela zaniechania naruszania, wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści, a w razie zawinionego naruszenia, również naprawienia wyrządzonej szkody:

  • na zasadach ogólnych wynikających z Kodeksu cywilnego;
  • poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej opłacie licencyjnej albo innego stosownego wynagrodzenia, które w chwili ich dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z wynalazku.
91
Wynalazki
Czy program komputerowy to wynalazek?

Nie, program komputerowy nie jest uznawany za wynalazek, korzysta natomiast z ochrony jak utwór, na zasadach określonych w Prawie autorskim.

91
Wynalazki
Co to są wynalazki pracownicze?

Wynalazki pracownicze to wynalazki, które powstały w ramach wykonywania obowiązków ze stosunku pracy.

Pracownikowi (twórcy wynalazku) poza wynagrodzeniem przewidzianym w umowie o pracę nie przysługuje dodatkowe wynagrodzenie za stworzenie wynalazku.

Wynalazkiem pracowniczym nie jest wynalazek, który został stworzony przez pracownika w godzinach pracy lub na sprzęcie pracodawcy, ale poza zakresem jego obowiązków pracowniczych.

Z praktyki:

Nie ma konieczności zamieszczania regulacji dotyczących wynalazków pracowniczych w umowie o pracę, chyba że strony chcą wprowadzić inne postanowienia niż te wynikające z Prawa własności przemysłowej.

91
Wynalazki
Komu przysługują prawa do wynalazku pracowniczego?

Prawa do wynalazku pracowniczego, zgodnie z art. 11 ust. 3 Prawa własności przemysłowej, przysługują pracodawcy, chyba że strony ustaliły inaczej w umowie o pracę.

Z praktyki:

Pracodawca nabywa prawa do wynalazku z mocy prawa i nie ma konieczności składania żadnego oświadczenia w tym zakresie. Dla celów dowodowych wskazane jest jednak dokonanie odbioru wynalazku w formie protokołu.

91
Wynalazki
Do kogo należą prawa do wynalazku opracowanego w ramach umowy o dzieło lub zlecenia?

Podobnie jak w przypadku umowy o pracę, także w przypadku stworzenia wynalazku w ramach realizacji innej umowy (np. o dzieło lub zlecenia), to zamawiającemu przysługuje prawo do uzyskania patentu na wynalazek, chyba że strony uzgodniły inaczej.

91
Wynalazki
Czy za korzystanie z wynalazku należy się wynagrodzenie?

Tak, uprawnionemu przysługuje prawo do otrzymywania wynagrodzenia za korzystanie z wynalazku. Strony mogą ustalić wysokość wynagrodzenia w dowolny sposób, mogą także postanowić, że korzystanie z wynalazku jest bezpłatne.

Z praktyki:

Wynagrodzenie za korzystanie z wynalazku może być płatne jednorazowo lub okresowo, np. miesięcznie lub raz do roku.

93
Znaki towarowe
Co to jest znak towarowy?

Znakiem towarowym może być każde oznaczanie, które można przedstawić w sposób graficzny, jeżeli nadaje się do odróżnienia w obrocie towarów lub usług jednego przedsiębiorstwa od towarów lub usług innego przedsiębiorstwa. Najczęściej spotykanym rodzajem znaków towarowych są znaki słowne (słowo lub zdanie pisane w dowolny sposób), graficzne (rysunki) oraz słowno-graficzne (kombinacja słowa z obrazem).

Z praktyki:

W ostatnim czasie dopuszczono rejestrację znaków towarowych dźwiękowych lub zapachowych.

93
Znaki towarowe
Czy znak towarowy trzeba rejestrować i czy można korzystać ze znaku towarowego, który nie został zarejestrowany?

Rejestracja znaku towarowego nie jest obowiązkowa i dopuszczalne jest korzystane ze znaku towarowego, który nie został zarejestrowany. W przypadku naruszenia praw do zarejestrowanego znaku towarowego, uprawnionemu przysługują jednak lepsze instrumenty ochrony niż w przypadku naruszenia praw do znaku niezarejestrowanego.

93
Znaki towarowe
Gdzie można zarejestrować znak towarowy?

Znak towarowy można zarejestrować w następujących urzędach:

  • Urzędzie Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej lub innym urzędzie krajowym – w takim wypadku znak jest chroniony na obszarze danego państwa;
  • Urzędzie Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) – ochrona znaku obowiązuje we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej;
  • Biurze Międzynarodowym Światowej Organizacji Własności Intelektualnej – ochrona znaku obowiązuje w wybranych państwach.
Z praktyki:

Jeżeli przedsiębiorca zamierza prowadzić działalność na terenie Unii Europejskiej, wskazane jest dokonanie rejestracji znaku towarowego w EUIPO. Choć opłaty związane z rejestracją są wyższe niż w Polsce, w praktyce proces rejestracji – przy podobnej procedurze – przebiega sprawniej a ochrona uzyskiwana jest na większym obszarze.

93
Znaki towarowe
Kiedy można korzystać z cudzego znaku towarowego?

Aby korzystać z cudzego znaku towarowego, konieczne jest uzyskanie zgody uprawnionego, np. w formie licencji. Prawo własności przemysłowej wskazuje przypadki, kiedy używanie cudzego znaku towarowego nie wymaga zgody uprawnionego. Dotyczy to m.in. podmiotów które, prowadząc lokalną działalność gospodarczą w niewielkim rozmiarze, używały w dobrej wierze oznaczenia zarejestrowanego następnie jako znak towarowy na rzecz innej osoby. Podmioty te mają prawo nadal bezpłatnie używać tego oznaczenia, jednak w nie większym niż dotychczas zakresie.

93
Znaki towarowe
Jakie są sankcje za korzystanie z cudzego znaku towarowego bez zezwolenia?

Osoba, której prawo ochronne na znak towarowy zostało naruszone, może żądać od naruszyciela zaniechania naruszania, wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści, a w razie zawinionego naruszenia, również naprawienia wyrządzonej szkody:

  • na zasadach ogólnych wynikających z Kodeksu cywilnego;
  • poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej opłacie licencyjnej albo innego stosownego wynagrodzenia, które w chwili ich dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie ze znaku towarowego.
93
Znaki towarowe
Czym różni się rejestracja w polskim Urzędzie Patentowym od rejestracji w Urzędzie Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO, dawniej OHIM)?

Prawo ochronne na znak towarowy udzielone przez Urząd Patentowy RP jest skuteczne wyłącznie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Rejestracja znaku towarowego przez Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej gwarantuje ochronę znaku towarowego we wszystkich krajach członkowskich Unii Europejskiej.

93
Znaki towarowe
Jak długo trwa procedura rejestracji znaku towarowego?

Rejestracja znaku towarowego trwa około 6 miesięcy. Procedura wydłuża się znacznie w przypadku zgłoszenia sprzeciwu przez podmiot trzeci (np. przez uprawnionego z identycznego lub podobnego znaku towarowego); w takim wypadku postępowanie może trwać nawet dwa-trzy lata.

93
Znaki towarowe
Czy spółka może samodzielnie złożyć wniosek o rejestrację znaku towarowego?

Tak, spółka może złożyć samodzielnie wniosek o rejestrację znaku towarowego, a wypełnienie niezbędnych dokumentów nie powinno nastręczać problemów. Przedsiębiorca może także skorzystać z pomocy rzecznika patentowego, adwokata lub radcy prawnego, którzy są uprawnieni do występowania przed urzędami w sprawach dotyczących znaków towarowych.

Z praktyki:

Wniosek o rejestrację znaku towarowego może być złożony osobiście, za pośrednictwem poczty, faxem lub on-line. W celu złożenia wniosku on-line w Urzędzie Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej wymagane jest posiadanie konta ePUAP i tzw. profilu bezpłatnego.

93
Znaki towarowe
Jakie są koszty rejestracji znaku towarowego?

Koszty zgłoszenia i rejestracji znaku towarowego zależą od liczby klas towarowych (rodzajów towarów lub usług, które będą oznaczane znakiem towarowym).

W Urzędzie Patentowym RP opłata za zgłoszenie wynosi 450 PLN za zgłoszenie w jednej klasie oraz 120 PLN za każdą kolejną klasę. Po otrzymaniu decyzji warunkowej o rejestracji należy dodatkowo wnieść opłatę za pierwszy okres ochronny w wysokości 400 PLN za każdą klasę towarową oraz dodatkowo 90 PLN za publikację informacji o udzieleniu prawa ochronnego.

W Urzędzie Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej, opłata za zgłoszenie znaku towarowego w jednej klasie wynosi 850 EUR, za drugą klasę towarową 50 EUR oraz 150 EUR za każdą kolejną klasę. W tym wypadku nie wnosi się dodatkowej opłaty za rejestrację znaku towarowego.

Z praktyki:

Na rynku można spotkać oferty podmiotów, które próbują wyłudzać opłaty za rejestrację lub publikację znaków towarowych. Wszelka korespondencja od podejrzanych nadawców wzywająca do wnoszenia opłat z tytułu rejestracji powinna być dokładnie sprawdzana, najlepiej w urzędzie, w którym składane były wnioski o rejestrację znaków.

93
Znaki towarowe
Jak długo trwają prawa ochronne na znak towarowy?

Prawo ochronne na znak towarowy trwa 10 lat od daty zgłoszenia, pod warunkiem udzielenia prawa ochronnego.

93
Znaki towarowe
Czy można przedłużyć ochronę z rejestracji znaku?

Tak. W celu przedłużenia ochrony na kolejny okres 10-letni należy złożyć wniosek o przedłużenie prawa oraz wnieść wymagane opłaty.

Wniosek wraz z opłatą należy złożyć przed końcem upływającego okresu ochronnego, nie wcześniej jednak niż na rok przed jego upływem. Wniosek można złożyć także w terminie 6 miesięcy po upływie okresu ochronnego, jednak w takim wypadku należy wnieść opłatę dodatkową w wysokości 30% opłaty należnej za ochronę.

Z praktyki:

Urząd nie powiadamia uprawnionego o upływającym okresie ochrony; każdy przedsiębiorca powinien samodzielnie monitorować ważność przysługujących mu praw do znaku towarowego.

93
Znaki towarowe
Czy kilku przedsiębiorców może razem zarejestrować znak towarowy?

Tak, zgodnie z art. 122 Prawa własności przemysłowej możliwe jest ustalenie, że znak towarowy służy do równoczesnego używania przez kilka osób, które zgłosiły taki znak wspólnie, jeżeli używanie takie nie jest sprzeczne z interesem publicznym i nie ma na celu wprowadzenia odbiorców w błąd, w szczególności co do charakteru, przeznaczenia, jakości, właściwości lub pochodzenia towarów.

Zasady używania wspólnego znaku towarowego muszą zostać określone w regulaminie ustalonym przez wszystkie osoby dokonujące zgłoszenia.

CDZ LEGAL CARE – portal stworzony i prowadzony przez kancelarię Chajec, Don-Siemion & Żyto

ul. Wspólna 70
00-687 Warszawa
t: +48 22 496 82 00
info@cdzlegalcare.com.pl

Informacje i wzory zawarte w CDZ Legal Care nie stanowią porady prawnej.
Kancelaria Chajec, Don-Siemion i Partnerzy nie ponosi odpowiedzialności za skutki wykorzystania tych informacji
bez uprzedniej analizy konkretnego stanu faktycznego.

POLITYKA PRYWATNOŚCI

CHAJEC, DON-SIEMION I PARTNERZY sp. k. z siedzibą w Warszawie
Sąd Rejestrowy: Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego
KRS: 0000184058, NIP: 526-27-40-114